Poradnia psychologiczno-pedagogiczna - nowe zadania i formy ich realizacji

Dodane: 13-12-10 przez: beata

W dniu 17.11.2010 r. minister Katarzyna Hall podpisa�a dwa rozporz�dzenia, kt�re na nowo definiuj� miejsce poradni w systemie pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej dzieciom i m�odzie�y oraz zmieniaj� formu�� realizacji niekt�rych jej zada�.

Nowe przepisy w znacz�cy sposób wp�yn� na zakres dzia�ania poradni i prac� zatrudnionych w nich specjalistów. Mowa o:

rozp. w sprawie szczegó�owych zasad dzia�ania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych (Dz.U. Nr 228, poz. 1488) – dalej: „rozp. w sprawie zasad dzia�ania poradni” [zast�pi ono obecnie obowi�zuj�ce rozp. MENiS z dn. 11.12.2002 r. – Dz.U. z 2003 r. Nr 5, poz. 46] oraz
rozp. zmieniaj�cym rozporz�dzenie w sprawie ramowego statutu publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym publicznej poradni specjalistycznej (Dz.U. Nr 228, poz. 1492) – dalej: „rozp. w sprawie statutu”.

Oba ww. rozporz�dzenia wejd� w �ycie z dniem 1 lutego 2011 r.

Zmiany w zakresie zasad dzia�ania poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradni specjalistycznych, koresponduj� ze zmianami wprowadzonymi w pozosta�ych rozp. stanowi�cych tzw. „pakiet poradniany” (o dwóch z nich pisali�my w artyku�ach: Szko�a powinna zapewni� uczniowi odpowiednie wsparcie - reforma systemu pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz Poradnie psychologiczno-pedagogiczne b�d� wydawa� mniej opinii). Reforma systemu pomocy psychologiczno-pedagogicznej ma doprowadzi� do powstania spójnego i efektywnego systemu wsparcia, który zapewni uczniom i m�odzie�y indywidualne wsparcie na ka�dym etapie edukacyjnym. Szczególny nacisk resort po�o�y� zatem na �cis�� wspó�prac� wszystkich elementów tworz�cych ten system: poradni, przedszkoli, szkó� i placówek oraz organizacji pozarz�dowych i innych podmiotów �wiadcz�cych poradnictwo i pomoc dzieciom i m�odzie�y oraz rodzicom i nauczycielom.

Tak jak dot�d, dobrowolnie i nieodp�atnie z pomocy udzielanej przez poradnie korzysta� b�d� dzieci i m�odzie�, które wymagaj� wsparcia psychologiczno-pedagogicznego oraz pomocy w wyborze kierunku kszta�cenia i zawodu. Poradnie wspiera� b�d� równie� nauczycieli i rodziców w wykonywaniu zada� zwi�zanych z wychowywaniem i kszta�ceniem dzieci i m�odzie�y. Przepisom rozp. w sprawie zasad dzia�ania poradni podlegaj� wszystkie publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne, w tym równie� poradnie specjalistyczne, czyli ukierunkowane na specyficzny, jednorodny charakter problemów, z uwzgl�dnieniem potrzeb �rodowiska.

Poradnia musi wspó�pracowa� ze szko�� i rodzicami

Resort postanowi� znacznie uszczegó�owi� zakres dzia�ania poradni. Do�� powiedzie�, �e katalog zawarty w § 1 pkt 2 rozp. w sprawie zasad dzia�ania poradni wymienia 14 zada�, które maj� wykonywa� poradnie, podczas gdy katalog zada� poradni zawarty w poprzednim rozp. liczy� osiem pozycji. Co wi�cej, nowy katalog nie jest zamkni�ty – wymienione w nim zadania okre�li� mo�na jako „podstawowe”, gdy� oferta us�ug �wiadczonych przez poradni� powinna by� odpowiedzi� na potrzeby konkretnego �rodowiska, w którym dana placówka funkcjonuje.

Regulacje § 7 i 8 rozp. w sprawie zasad dzia�ania poradni podkre�laj� rol� wspó�pracy mi�dzy poradni� a innymi podmiotami systemu o�wiaty. Zobowi�zanie specjalistów poradni psychologiczno-pedagogicznej do realizowania zada� poradni równie� poza w�a�ciwym miejscem pracy, a w szczególno�ci w przedszkolu, szkole i placówce oraz w �rodowisku rodzinnym dzieci i m�odzie�y, we wspó�pracy z innymi poradniami, organizacjami pozarz�dowymi i innymi podmiotami, nie jest nowo�ci�. Regulacja ta stwarza jednak bardziej precyzyjne ni� dotychczas ramy prawne dla uczestnictwa pracowników poradni w �yciu i pracy szko�y. Co istotne, szczegó�owe zasady oraz zakres wspó�pracy z przedszkolami, szko�ami i placówkami oraz podmiotami �wiadcz�cymi poradnictwo i pomoc nauczycielom (np. placówkami doskonalenia nauczycieli) ka�da poradnia b�dzie musia�a okre�li� w swoim statucie (§ 2 za�. do rozp. w sprawie statutu).

a) wspó�praca poradnia – szko�a

Wspó�praca pracowników poradni z przedszkolem, szko�� i placówk� ma s�u�y� poprawie �wiadczonej uczniom pomocy psychologiczno-pedagogicznej, a tak�e wzbogaceniu wiedzy i umiej�tno�ci nauczycieli. Koresponduje to ze zmianami wprowadzonymi w obszarze organizowania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szko�ach i placówkach. Nauczyciel edukacji przedszkolnej zobowi�zany jest do prowadzenia tzw. diagnozy przedszkolnej, a nauczyciel pierwszych trzech klas szko�y podstawowej – do prowadzenia dzia�a� pedagogicznych s�u��cych rozpoznaniu ryzyka wyst�pienia specyficznych trudno�ci w uczeniu si�. W wykonywaniu tych i innych zada� pomaga� mu b�d� pracownicy poradni psychologiczno-pedagogicznej. Z tego wzgl�du w zakresie dzia�a� poradni le�y:

wspó�praca ze szko�ami i placówkami w rozpoznawaniu u uczniów specyficznych trudno�ci w uczeniu si�, w tym ryzyka wyst�pienia specyficznych trudno�ci w uczeniu si� u uczniów klas I–III szko�y podstawowej;
wspó�praca z przedszkolami, szko�ami i placówkami przy opracowywaniu i realizowaniu indywidualnych programów edukacyjno-terapeutycznych oraz planów dzia�a� wspieraj�cych;
wspó�praca w udzielaniu i organizowaniu przez przedszkola, szko�y i placówki pomocy psychologiczno-pedagogicznej;
udzielanie, we wspó�pracy z placówkami doskonalenia nauczycieli, wsparcia merytorycznego nauczycielom, wychowawcom grup wychowawczych i specjalistom udzielaj�cym pomocy psychologiczno-pedagogicznej w przedszkolach, szko�ach i placówkach.

Na wniosek dyrektora przedszkola, szko�y czy placówki przedstawiciel poradni – o ile pozwol� na to mo�liwo�ci kadrowe poradni – b�dzie móg� uczestniczy� w spotkaniach zespo�u nauczycieli, wychowawców grup wychowawczych i specjalistów, prowadz�cych zaj�cia z uczniem. B�dzie zatem bra� udzia� w tworzeniu indywidualnych programów edukacyjno-terapeutycznych i planów dzia�a� wspieraj�cych i udziela� pomocy psychologiczno-pedagogicznej rodzicom uczniów i nauczycielom, niezb�dnej dla jak najlepszego wspierania uczniów.

b) wspó�praca poradnia – rodzice

Tak jak dot�d poradnia psychologiczno-pedagogiczna, w tym poradnia specjalistyczna, b�dzie:

wspomaga� wychowawcz� i edukacyjn� funkcj� rodziny,
podejmowa� dzia�ania z zakresu profilaktyki uzale�nie� i innych problemów dzieci i m�odzie�y, w tym udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej dzieciom i m�odzie�y z grup ryzyka oraz ich rodzicom,
prowadzi� edukacj� w zakresie dotycz�cym ochrony zdrowia psychicznego w�ród dzieci i m�odzie�y, rodziców i nauczycieli.

W ramach trzeciego z ww. zada� poradnia b�dzie udziela� pomocy i wsparcia w rozwi�zywaniu problemów dydaktyczno-wychowawczych rodzicom uczniów, którzy zwróc� si� do poradni. Ponadto rodzice b�d� mogli uzyska� w poradni, w ka�dej sprawie zwi�zanej z kszta�ceniem i wychowaniem ich dziecka, opini� lub informacj� (§ 4 ust. 2 cyt. rozp.).

c) formy �wiadczenia us�ug

Zmieni si� te� katalog form, w jakich poradnia realizuje swoje zadania: odr�bn� form� realizacji zada� przestanie by� psychoedukacja (obecnie jest integraln� cz�ci� ró�nych zaj��), pojawi� si� za to cztery nowe formy: opiniowanie, prowadzenie grup wsparcia, poradnictwo i dzia�alno�� informacyjno-szkoleniowa. Ponadto dotychczasow� „interwencj� w �rodowisku ucznia” zast�pi „interwencja kryzysowa” – poradnia b�dzie udziela� uczniowi pomocy w ró�nych sytuacjach kryzysowych, niezale�nie od �rodowiska, w którym one powsta�y (szkolnego, rówie�niczego czy lokalnego). Poradnia powinna pe�ni� rol� po�rednika mi�dzy rodzicami i uczniami a specjalistami, m.in. poprzez udost�pnienie fachowej literatury, informacji o miejscach terapii czy adresów szkó� ponadgimnazjalnych przy podejmowaniu decyzji edukacyjno-zawodowych (dzia�alno�� informacyjno-szkoleniowa).

Co jeszcze zmieni si� w funkcjonowaniu i pracy poradni?

a) dyrektorzy wcze�niej opracuj� arkusz organizacji

Zmieni si� termin zatwierdzania przez organ prowadz�cy arkusza organizacji pracy poradni psychologiczno-pedagogicznej na kolejny rok szkolny (§ 5 ust. 1 za�. do rozp. w sprawie statutu). Dotychczas arkusz by� zatwierdzany do dnia 31 maja danego roku. Zgodnie z nowymi przepisami dyrektorzy musz� opracowa� arkusz organizacji najpó�niej do 30 kwietnia danego roku, a organ prowadz�cy poradni� zatwierdzi go do 25 maja.

b) wi�cej swobody w organizacji pracy poradni

Dyrektor ka�dej poradni psychologiczno-pedagogicznej b�dzie móg�, za zgod� organu prowadz�cego, tworzy� stanowiska wicedyrektorów i inne stanowiska kierownicze. Nowe przepisy rozp. w sprawie statutu znosz� warunek zatrudniania powy�ej 15 pracowników pedagogicznych, dotychczas niezb�dny, by tworzy� dodatkowe stanowiska kierownicze.

c) kurator o�wiaty nie b�dzie opiniowa�…

Nowe rozp. w sprawie zasad dzia�ania poradni znosi obowi�zek zasi�gania opinii kuratora o�wiaty przy:

1) okre�laniu terenu dzia�ania poradni psychologiczno-pedagogicznej; organ prowadz�cy poradni� sam wyznacza teren jej dzia�ania, bior�c pod uwag� potrzeby �rodowiska;

2) tworzeniu i likwidacji filii poradni; te dzia�ania nale�� do wy��cznej kompetencji organu prowadz�cego dan� poradni�, który, uwzgl�dniaj�c potrzeby lokalnego �rodowiska i mo�liwo�ci organizacyjno-finansowe, sam oceni zasadno�� funkcjonowania filii; podj�cie dzia�a� w tym zakresie nie nast�puje na wniosek dyrektora poradni.

d) zniknie przyk�adowy katalog opinii

W nowym rozp. w sprawie zasad dzia�ania poradni nie znajdziemy ju� przyk�adowego katalogu spraw, w których poradnia psychologiczno-pedagogiczna wydaje opinie. Wystarczaj�c� wskazówk� w tym zakresie ma by� regulacja, zgodnie z któr� poradnia psychologiczno-pedagogiczna wydaje opinie w sprawach okre�lonych w odr�bnych przepisach, a tak�e w innych sprawach zwi�zanych z kszta�ceniem i wychowaniem dzieci i m�odzie�y. Rodzice ucznia lub pe�noletnia osoba mog� bowiem zwróci� si� do poradni o wydanie opinii w sprawach innych ni� te okre�lone w odr�bnych przepisach. Zdaniem resortu wskazywanie rodzajów opinii przyczynia�o si� jedynie do dezinformacji rodziców i uczniów w sytuacji, kiedy wprowadzano nowy rodzaj opinii b�d� znoszono obowi�zek wydawania opinii w okre�lonych sprawach. Obecnie poradnie wydaj� oko�o 20 ró�nych opinii w sprawach dotycz�cych kszta�cenia, wychowania i opieki dzieci i m�odzie�y.

e) opini� podpisze specjalista

Dotychczas pod opini� podpis sk�ada� jedynie dyrektor poradni. Zgodnie z nowymi przepisami rozp. w sprawie zasad dzia�ania poradni na ka�dej opinii znajdzie si� podpis dyrektora i specjalisty, który sporz�dzi� opini�. To odpowied� na postulaty pracowników poradni, a tak�e u�atwienie dla rodziców – wiedza o tym, kto przeprowadzi� diagnoz� dziecka, jest niezb�dna w korzystaniu z us�ug poradni, czy to w razie konieczno�ci uzyskania dodatkowych porad lub konsultacji, czy kontynuowania udzielanej pomocy.

f) rodzice i uczniowie dostan� informacje o wynikach diagnozy

Rodzice uczniów lub pe�noletnie osoby b�d� mogli uzyska� pisemn� lub ustn� informacj� o wynikach diagnozy przeprowadzonej w poradni psychologiczno-pedagogicznej. Na pro�b� rodziców poradnia b�dzie zobowi�zana udzieli� dodatkowych informacji dotycz�cych np. placówek specjalistycznych mog�cych udzieli� specjalistycznej pomocy (np. w poradni zdrowia psychicznego dla dzieci i m�odzie�y, poradni foniatrycznej).

g) dyrektor poinformuje wolontariusza o specyfice pracy w poradni

Poradnia w wykonywaniu zada� w zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej mo�e korzysta� ze wsparcia wolontariuszy. Praca wolontariusza w poradni odbywa si� na podstawie porozumienia zawartego z dyrektorem poradni i okre�laj�cego m.in. zakres, sposób i czas wykonywania przez wolontariusza zada� i czas trwania porozumienia. Podpisuj�c takie porozumienie, wolontariusz zobowi�zuje si� do wykonywania zada� we wspó�pracy ze specjalistami: psychologami, pedagogami, logopedami i doradcami zawodowymi, a tak�e z innymi specjalistami poradni. Porozumienie powinno tak�e zawiera� postanowienie o mo�liwo�ci jego rozwi�zania. Przed podpisaniem porozumienia dyrektor poradni b�dzie musia� poinformowa� wolontariusza o specyfice pracy poradni i konieczno�ci zachowania tajemnicy w sprawach dotycz�cych dzieci i m�odzie�y, rodziców i nauczycieli korzystaj�cych z pomocy poradni.

Wolontariusz pe�ni w poradni rol� wspomagaj�c�, nie jest natomiast uprawniony do podejmowania zada� o charakterze diagnostycznym czy terapeutycznym.

h) wszystkie opinie znajd� si� w rejestrze

Nowy obowi�zek pracowników poradni – prowadzenie rejestru wydanych opinii i orzecze�, ma usprawni� pos�ugiwanie si� wytwarzan� w poradni dokumentacj�, w tym szybkie docieranie do dokumentów niezb�dnych do podj�cia danych czynno�ci.

Poradnia psychologiczno-pedagogiczna mo�e prowadzi� wykaz alfabetyczny dzieci i m�odzie�y korzystaj�cych z pomocy poradni (z dniem wej�cia nowego rozp. zast�pi on dotychczasowy skorowidz) oraz rejestr wydanych opinii i orzecze� wy��cznie w formie elektronicznej – musi jednak uzyska� na to zgod� organu prowadz�cego. Prowadzenie dokumentacji w formie elektronicznej musi odbywa� si� zgodnie z przepisami ustawy z dn. 17.02.2005 r. o informatyzacji dzia�alno�ci podmiotów realizuj�cych zadania publiczne (Dz.U. Nr 64, poz. 565, z pó�n. zm.) oraz ustawy z dn. 29.08.1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2002 r., Nr 101, poz. 926, z pó�n. zm.) w zakresie przetwarzania danych osobowych w systemach informatycznych.

Ma�gorzata Tabaszewska

Biblioteka Prawa O�wiatowego