Rodzice będą płacić, a gminy wydadzą nowe uchwały
Rodzice będą płacić, a gminy wydadzą nowe uchwały
Od pewnego już czasu samorządy gminne napotykały na znaczne trudności w związku z pobieraniem opłat za świadczenia oferowane przez publiczne, prowadzone przez gminy przedszkola. Wiele dotyczących tej materii uchwał podjętych przez rady gmin zostało zakwestionowanych przez organy nadzoru, co było w tym wypadku równoznaczne ze stwierdzeniem nieważności obowiązujących regulacji.
Problemy organów prowadzących przedszkola wynikały ze specyficznej konstrukcji obowiązujących przepisów. Przepisy te zakreślały bardzo szerokie ramy dla obowiązującej podstawy programowej. Co więcej, zdaniem sądów, nie zezwalały one na pobieranie opłat za realizację wspomnianej podstawy po upływie ustawowo wymaganego minimum – 5 godzin dziennie. Pobieranie tego rodzaju opłat było tymczasem dość częstą praktyką.
Unieważnianie uchwał wiązało się z punktu widzenia samorządów gminnych ze znacznymi niedogodnościami. Nie tylko traciły one jedno ze źródeł przychodów, ale także narażały się na pozwy rodziców i konieczność zwrotu uiszczonych już przez nich świadczeń. Jako że przyszłość wielu przedszkoli została w ten sposób zagrożona, dokonanie zmian w obowiązującym porządku prawnym stało się palącą potrzebą. Akt zawierający odpowiednie modyfikacje został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dn. 13.08.2010 r. Nr 148 poz. 991.
Nowe uchwały – obligatoryjnie
Wspomniany akt to ustawa z dnia 05.08.2010 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty. Jej uchwalenie okazało się konieczne w kontekście narastających wokół u.s.o. sporów interpretacyjnych i przewidywanych problemów finansowych, jakie mogły dotknąć utrzymywane z gminnych budżetów przedszkola.
Projekt nowelizacji przygotowany został przez sejmową Komisję Edukacji, Nauki i Młodzieży. Wersja uchwalona przez izbę wyższą polskiego parlamentu różni się nieco od wersji pierwotnej. Zawiera ona m.in. cztery zaproponowane przez Senat, a uwzględnione przez Sejm poprawki.
Najwięcej emocji wzbudziła ostatnia z ww. poprawek. Zgodnie z propozycją Senatu uchwały organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego w przedmiocie opłat za świadczenia przedszkoli miały obowiązywać do czasu wydania nowych uchwał, nie dłużej jednak niż do 31.08.2011 r. Na nakreślenie tak odległej perspektywy czasowej nie chcieli się zgodzić posłowie zasiadający w komisjach edukacji i samorządu terytorialnego, którzy rekomendowali Sejmowi odrzucenie tejże poprawki.
Racje posłów zasiadających w komisjach nie zyskały jednak szerszego uznania i ostatecznie Sejm poprawkę przyjął. W praktyce oznacza to, że przedstawiciele organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego mają jeszcze sporo czasu na ustanowienie nowych przepisów. Nowa regulacja pociąga jednak za sobą także inne, istotne implikacje. Oznacza ona bowiem, że z dniem 31.08.2011 r. przestaną obowiązywać wszystkie odnośne uchwały, funkcjonujące przed dniem wejścia w życie omawianej nowelizacji. Dotyczy to także tych uchwał, które podjęto z uwzględnieniem interpretacji dokonywanych przez organy nadzoru i sądy administracyjne.
Inne zmiany
Z ustawy zniknął zapis, zgodnie z którym przedszkole publiczne to przedszkole prowadzące bezpłatne nauczanie i wychowanie w zakresie co najmniej podstawy programowej wychowania przedszkolnego. W to miejsce wprowadzono przepis definiujący przedszkole publiczne jako przedszkole, które zapewnia bezpłatne nauczanie, wychowanie i opiekę w czasie ustalonym przez organ prowadzący, nie krótszym niż 5 godzin dziennie. Z powyższego wynika zatem, że nic nie stoi na przeszkodzie, by organy prowadzące zapewniły bezpłatne świadczenia w przedszkolach przez czas dłuższy aniżeli 5 godzin dziennie – nie jest to bowiem wymiar obligatoryjny, a jedynie minimalny.
Z nieco inną sytuacją mamy do czynienia w przypadku publicznych innych form wychowania przedszkolnego. W tym mianowicie wypadku ustalenie minimalnego wymiaru godzinowego udzielanych świadczeń leży w gestii ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. Podobnie jak w sytuacji opisanej powyżej, także i tym razem ostatnie słowo należy jednak do organu prowadzącego. Może on zasugerować się w swojej uchwale liczbą godzin wskazaną przez ministra, może także zapewnić bezpłatne świadczenia w większym wymiarze.
Na tym zmiany zawarte w nowelizacji się nie kończą. Modyfikacji poddano bowiem także pozostałe regulacje, które przysparzały problemów interpretacyjnych. Zgodnie z treścią nowych przepisów organ prowadzący ustala wysokość opłat za świadczenia udzielane przez przedszkole publiczne w czasie przekraczającym wymiar zajęć ustalony przez organ. Podobną regulację wprowadzono też w odniesieniu do publicznych innych form wychowania przedszkolnego. Na gruncie nowych przepisów nie będzie już budzić wątpliwości, że opłaty mogą być pobierane za wszelkie świadczenia, udzielane przez przedszkola po upływie wskazanej przez organ prowadzący, dziennej liczby godzin (nie mniejszej niż 5).
Poniższa tabela zawiera zestawienie przepisów u.s.o. w ich dotychczasowym brzmieniu i nowych regulacji wprowadzonych przez nowelizację u.s.o. z dnia 05.08.2010 r.
|
Brzmienie przepisu przed nowelizacją |
Brzmienie przepisu po nowelizacji |
|
art. 5c pkt 1
|
|
|
W przypadku szkół i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego, zadania i kompetencje organu prowadzącego określone w: 1) art. 5 ust. 9, art. 7a ust. 4 i ust. 6 pkt 4, art. 7c ust. 1 pkt 4, art. 7d, art. 58 ust. 6, art. 59 ust. 1 oraz art. 62 ust. 1 i 5 – wykonuje odpowiednio: rada gminy, rada powiatu, sejmik województwa; |
W przypadku szkół i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego, zadania i kompetencje organu prowadzącego określone w:
|
|
art. 6
|
|
|
1. Przedszkolem publicznym jest przedszkole, które:
1)prowadzi bezpłatne nauczanie i wychowanie w zakresie co najmniej podstawy programowej wychowania przedszkolnego; 2) przeprowadza rekrutację dzieci w oparciu o zasadę powszechnej dostępności;
|
1. Przedszkolem publicznym jest przedszkole, które:
3) przeprowadza rekrutację dzieci w oparciu o zasadę powszechnej dostępności; 4) zatrudnia nauczycieli posiadających kwalifikacje określone w odrębnych przepisach. 2. Publiczna inna forma wychowania przedszkolnego, o której mowa w art. 14a ust. 1a, zapewnia bezpłatne nauczanie, wychowanie i opiekę w czasie ustalonym przez organ prowadzący, nie krótszym jednak niż czas określony w przepisach wydanych na podstawie art. 14a ust. 7. [treść art. 14a ust. 7 poniżej – przyp. red.]
|
|
art. 14 ust. 2 i 5
|
|
|
2. Przedszkole realizuje podstawę programową wychowania przedszkolnego, określoną przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. 5. Opłaty za świadczenia prowadzonych przez gminę przedszkoli publicznych ustala rada gminy, a w przypadku innych przedszkoli publicznych - organy prowadzące te przedszkola, z uwzględnieniem art. 6 pkt 1. |
2. Przedszkole realizuje programy wychowania przedszkolnego uwzględniające podstawę programową wychowania przedszkolnego.
2) publiczną inną formę wychowania przedszkolnego w czasie przekraczającym czas bezpłatnego nauczania, wychowania i opieki ustalony dla przedszkoli publicznych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2. |
|
art. 14 ust. 6 – dodany |
|
|
-
|
6. Do ustalania opłat za korzystanie z wyżywienia w przedszkolach publicznych oraz publicznych innych formach wychowania przedszkolnego przepisy art. 67a stosuje się odpowiednio. |
|
art. 14a ust. 7
|
|
|
7. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje innych form wychowania przedszkolnego, warunki tworzenia i organizowania tych form wychowania przedszkolnego oraz sposób ich działania, uwzględniając w szczególności konieczność dostosowania form wychowania przedszkolnego do sytuacji i potrzeb lokalnych, minimalny dzienny wymiar godzin zajęć, w których realizowana jest podstawa programowa wychowania przedszkolnego, a także możliwość prowadzenia zajęć tylko w niektóre dni tygodnia. |
7. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje innych form wychowania przedszkolnego, warunki tworzenia i organizowania tych form wychowania przedszkolnego, sposób ich działania oraz minimalny dzienny wymiar godzin świadczonego przez te formy nauczania, wychowania i opieki, uwzględniając w szczególności konieczność dostosowania form wychowania przedszkolnego do sytuacji i potrzeb lokalnych, a także możliwość prowadzenia zajęć tylko w niektóre dni tygodnia. |
Tomasz Biegański