Program Polskiej Akcji Humanitarnej skierowany do szkół
Program Polskiej Akcji Humanitarnej skierowany do szkół
W "globalnej wiosce", jak zwykło się określać dzisiejszy świat, zależności między procesami zachodzącymi w różnych częściach globu są silniejsze niż kiedykolwiek. Wiele osób wciąż jednak nie ma świadomości, że korzystając z samochodu, może przyczyniać się do topnienia lodowca w odległych Andach, a sięgając po tanie produkty z Chin, mimowolnie przykłada rękę do postępującego wyzysku pracowników w Państwie Środka.
Tak drastycznym skutkom własnych zachowań można jednak zapobiegać. O tym, w jaki sposób przeciwdziałać zmianom klimatycznym czy też wspierać bardziej sprawiedliwy handel z krajami Globalnego Południa , przekonują się uczniowie szkół zaangażowanych w program Polskiej Akcji Humanitarnej pt. „Szkoła globalna działa lokalnie”. Już w przyszłym roku rozpocznie się etap międzynarodowy programu, do którego akces zgłosić mogą kolejne placówki.
Etapy programu
Program „Szkoła globalna działa lokalnie” zaczął być realizowany w 2009 r. Działania podejmowane przez szkoły przy wsparciu PAH zostały podzielone na trzy, następujące po sobie etapy:
- etap 1 (2009/2010 r.) – rezultat tego etapu to ugruntowanie w szkole wiedzy o krajach Globalnego Południa i o tym co szkoła może zrobić, aby przyczynić się do poprawy sytuacji życiowej ludzi w krajach uboższych. Już na tym etapie szkoła zaprasza do współpracy instytucje i organizacje ze swojej okolicy,
- etap 2 (2010/2011 r.) – istotą tego etapu jest przygotowanie i przeprowadzenie przez szkołę oraz lokalne instytucje i organizacje konkretnej akcji, która rzeczywiście przyczyni się do realizacji głównego celu programu: poprawy równowagi środowiskowej na świecie i wprowadzenia bardziej sprawiedliwego handlu pomiędzy krajami Europy a krajami Globalnego Południa. Rezultaty tej akcji i osiągnięcia lokalnej społeczności będą szeroko promowane w Europie poprzez międzynarodową stronę internetową programu i inne publikacje,
- etap 3 (2011/2012 r.) – w ramach ostatniego etapu przeprowadzona zostanie akcja o zasięgu europejskim. Jej „motorem napędowym” będą szkoły, które realizowały dwa wcześniejsze etapy. Do uczestnictwa zaproszone zostaną szkoły z Polski i innych krajów europejskich, nie biorące bezpośredniego udziału w programie. Celem zaś wspólnej akcji będzie zwrócenie uwagi społeczeństw Europy na skutki zmian klimatycznych i braku sprawiedliwego handlu w krajach Południa oraz przedstawienie konkretnych propozycji działania dla szkół i społeczności lokalnych.
W dalszej części niniejszego tekstu znajduje się bardziej szczegółowe omówienie każdego z ww. etapów.
Etap 1
Działania w dwóch pierwszych etapach podzielone zostały na tzw. „kroki”. W przypadku zakończonego już, pierwszego etapu, były one następujące:
1) nauka – w ramach tego kroku młodzież zdobywała wiedzę o zmianach klimatycznych i Sprawiedliwym Handlu . Wspomniane zagadnienia prezentowane były w trakcie zajęć lekcyjnych z różnych przedmiotów. Uczniowie zyskali tym samym możliwość zaznajomienia się z poruszaną problematyką na wielu odmiennych płaszczyznach. Przykładowo, standardowe lekcje matematyki zostały dostosowane do realizowanego programu – typowe rachunki zastąpione zostały chociażby obliczaniem ilości emisji gazów cieplarnianych przez szkołę i lokalną społeczność oraz spodziewanych oszczędności po zrealizowaniu programu,
2) badanie – w trakcie tego kroku uczniowie przeprowadzali – za pomocą gotowej ankiety – badanie, w jakim stopniu szkoła przyczynia się do przeciwdziałania zmianom klimatycznym i wprowadzenia bardziej sprawiedliwego handlu między Polską a krajami Południa,
3) akcja – akcje uczniowskie przeprowadzane były na podstawie wyników badania, o którym mowa w pkt 2. Dla przykładu, jeśli okazało się, że szkoła ma najwięcej do zrobienia w sprawie sprawiedliwego handlu, tego właśnie tematu dotyczyła akcja młodzieży.
Etap 2
W odróżnieniu od etapu pierwszego etap drugi wchodzi dopiero w fazę realizacji. Podobnie jednak jak w przypadku etapu opisanego powyżej, także i tym razem działania rozłożone zostały na trzy kolejne „kroki”( realizowane już nie na terenie szkoły a w całej społeczności lokalnej – z aktywnym udziałem instytucji i organizacji z okolicy):
1) nauka – celem tego kroku jest zwiększenie zrozumienia tematów programu w jak najszerszym kręgu szkół, instytucji i organizacji w poszczególnych miejscowościach. Ma to zachęcić wymienione podmioty do wsparcia uczniowskich akcji, które wieńczą ten etap programu,
2) badanie – cel kroku drugiego z kolei to zbadanie, w jakich dziedzinach lokalna społeczność mogłaby podjąć działania, aby przyczynić się do poprawy warunków życia ludzi w krajach Globalnego Południa,
3) akcja – ten krok ma być ukoronowaniem drugiego etapu programu. Akcja o charakterze uświadamiającym bądź wprowadzająca trwałą zmianę w funkcjonowaniu lokalnej społeczności ma być z założenia owocem współpracy szkół z miejscowymi organizacjami i innymi podmiotami funkcjonującymi w otoczeniu szkoły (np. lokalnymi przedsiębiorcami).
Etap 3
Akcja europejska, inicjowana przez szkoły, które zrealizowały dwa wcześniejsze etapy, odbędzie się jesienią 2011 r. Udział w akcji nie jest bynajmniej ograniczony do wspomnianych szkół – do uczestnictwa zaproszone zostaną inne szkoły z Polski, a także innych krajów europejskich, które nie były bezpośrednio zaangażowane w program.
Celem zaplanowanych działań jest zwrócenie uwagi Europejczyków na skutki zmian klimatycznych i braku sprawiedliwego handlu w krajach Południa. W ramach akcji mają zostać również przedstawione konkretne propozycje działania dla szkół i lokalnych społeczności. Kształt akcji międzynarodowej doprecyzowują organizacje partnerskie realizujące program w Polsce, Austrii, Czechach, Malcie i Słowacji. W jej wypracowaniu udział wezmą także przedstawiciele uczestniczących w programie szkół.
W dotarciu do możliwie licznego audytorium pomóc ma profesjonalna kampania w mediach, realizowana na wzór dotychczasowych kampanii przygotowywanych dla PAH. Ponadto szereg opracowanych na tę okazję materiałów promocyjnych umożliwi zapoznanie się z akcją przez dziesiątki tysięcy odbiorców tak w Polsce jak i za granicą.
Podsumowanie
Dzięki zaangażowaniu uczniów takie zagadnienia, jak zmiany klimatyczne czy Sprawiedliwy Handel, mają szansę, by na trwałe przebić się do ludzkiej świadomości. Akcje w szkołach i lokalnych społecznościach mogą sprawić, że polskie społeczeństwo potraktuje najpilniejsze problemy dzisiejszego świata z należytą powagą, a każdy z nas zacznie dostrzegać związek między własnymi działaniami a zmianami, jakie zachodzą w innych częściach świata. Okazuje się bowiem, że andyjskie lodowce nie są od nas tak odległe, jak zwykliśmy sądzić, a chińskie fabryki znajdują się na tyle blisko, że nawet Polacy mogą podać ich pracownikom pomocną dłoń.
Tomasz Biegański