Wyprawka szkolna i zasiłek powodziowy 2010
Wyprawka szkolna i zasiłek powodziowy 2010
Rząd przygotował program pomocy uczniom w 2010 r. - "Wyprawka szkolna". Odpowiednia uchwała w tej sprawie (uchwała RM Nr 76/2010) została przyjęta na posiedzeniu Rady Ministrów w dniu 28.05.2010 r. W tym samym dniu wydane zostało rozporządzenie RM w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy finansowej uczniom na zakup podręczników oraz wypłaty uczniom zasiłku powodziowego na cele edukacyjne (Dz.U. Nr 95, poz. 612). Według szacunkowych danych resortu edukacji w tym roku z pomocy materialnej polegającej na dofinansowaniu zakupu podręczników szkolnych skorzysta blisko 480 tys. uczniów.
„Wyprawka szkolna” na rok 2010/2011 pod kilkoma względami różni się od ubiegłorocznych edycji tego Programu. Co ważne, pomoc trafi do szerszej grupy uczniów – po raz pierwszy dofinansowany zostanie zakup podręczników do kształcenia ogólnego, w tym specjalnego, dla uczniów niepełnosprawnych. Poza tym, niezależnie od pomocy w formie dofinansowania do podręczników, dodatkowe wsparcie otrzymają uczniowie, których rodziny zostały najbardziej poszkodowane przez powódź – ta forma pomocy (tzw. zasiłek powodziowy), ze względu na odmienny tryb udzielania pomocy, została potraktowana odrębnie i kończy nin. omówienie.
Uczniowie klas II gimnazjum dostaną nowe podręczniki. Pierwszoklasiści mogą już kupić używane
Podobnie jak w roku poprzednim, tak i w zbliżającym się roku szkolnym 2010/2011 pomocą zostaną więc objęte dwie grupy wiekowe uczniów: najmłodsza – uczniowie z klas I–III szkoły podstawowej oraz starsza – uczniowie tych klas, które w nowym roku szkolnym rozpoczną naukę według nowej podstawy programowej. Dlatego dofinansowanie zakupu podręczników otrzymają uczniowie rozpoczynający w roku szkolnym 2010/2011 naukę w klasach:
- I–III szkoły podstawowej,
- I–III ogólnokształcącej szkoły muzycznej I stopnia,
- II gimnazjum,
- II ogólnokształcącej szkoły muzycznej II stopnia,
- II ogólnokształcącej szkoły sztuk pięknych,
- V ogólnokształcącej szkoły baletowej.
Od roku szkolnego 2010/2011 uczniowie klas drugich: gimnazjum, ogólnokształcącej szkoły muzycznej II stopnia, ogólnokształcącej szkoły sztuk pięknych oraz uczniowie klas piątych ogólnokształcącej szkoły baletowej będą uczyć się według nowej podstawy programowej kształcenia ogólnego, określonej w rozp. MEN z dn. 23.12.2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz.U. z 2009 r. Nr 4, poz. 17), a to oznacza, że będą korzystać z nowych podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego. Koszt zaopatrzenia uczniów klas I gimnazjum w podręczniki nie będzie już natomiast tak wysoki – podręczniki będą bowiem dostępne na rynku wtórnym i będzie można je kupić od uczniów z rocznika wyższego.
Wyprawka szkolna także dla uczniów niepełnosprawnych
Kolejna grupa uczniów uprawnionych do pomocy to uczniowie niepełnosprawni – słabo widzący, niesłyszący, z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, z niepełnosprawnościami sprzężonymi (w przypadku, gdy jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność wymieniona wyżej). Wsparcie adresowane jest do tych spośród ww. uczniów, którzy posiadają orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, o którym mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o. i realizują w roku szkolnym 2010/2011 obowiązek szkolny lub obowiązek nauki w szkołach dla dzieci i młodzieży lub w ogólnokształcących szkołach muzycznych I stopnia, ogólnokształcących szkołach muzycznych II stopnia, ogólnokształcących szkołach sztuk pięknych, ogólnokształcących szkołach baletowych lub liceach plastycznych.
Obecnie nauczyciel jest bardzo ograniczony w wyborze podręcznika, bo MEN dofinansowuje tylko podręczniki opracowane dla uczniów z konkretnymi niepełnosprawnościami, są one następnie przekazywane do szkół i wypożyczane uczniom na dany rok szkolny. Tymczasem oferta edukacyjna jest znacznie bogatsza i nauczyciel mógłby z powodzeniem korzystać z innych dostępnych na rynku książek, gdyż uczniowie z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, niesłyszący, słabo widzący realizują tę samą podstawę programową kształcenia ogólnego, co ich pełnosprawni rówieśnicy. Zapisana w Programie możliwość uzyskania zwrotu kosztów zakupu podręczników uczniom niepełnosprawnym to zatem bardzo pozytywna zmiana, która zapewni wszystkim uczniom, bez względu na stan zdrowia, równe szanse w dostępie do oferty edukacyjnej. Decyzja w sprawie wyboru podręcznika należy do nauczyciela przedmiotu, zgodnie z art. 22a ust. 1 u.s.o.
Jak podano w uzasadnieniu do projektu Programu, w roku szkolnym 2010/2011 ww. uczniowie niepełnosprawni – nowi beneficjenci Programu uczęszczają m.in. do szkół podstawowych specjalnych, gimnazjów specjalnych oraz szkół ponadgimnazjalnych, w tym specjalnych. Szkoły te są prowadzone przez j.s.t. inne niż gmina. Dlatego gmina, na terenie której znajdują się ww. szkoły, musi zwrócić się do organów prowadzących te szkoły o udzielenie informacji o szacunkowej liczbie uczniów uprawnionych do otrzymania pomocy z Programu, uczęszczających do tych szkół. Na podstawie informacji zebranych z poszczególnych gmin wojewoda wskaże liczbę wszystkich uczniów uprawnionych do objęcia Programem, w tym uczniów niepełnosprawnych.
Kogo Program nie obejmuje?
Z pomocy zagwarantowanej w Programie nie mogą skorzystać wymienieni w art. 71d u.s.o.:
- uczniowie z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym – edukacja tych uczniów opiera się bowiem na indywidualnych programach edukacyjnych, opracowanych przez nauczycieli i specjalistów pracujących z tymi uczniami;
- uczniowie upośledzeni umysłowo w stopniu głębokim – uczniowie ci realizują bowiem obowiązek szkolny i obowiązek nauki poprzez udział w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych (indywidualnych lub zespołowych); dla tej grupy uczniów nie opracowuje się zatem podręczników szkolnych i książek pomocniczych, bowiem ze względu na indywidualne potrzeby edukacyjne uczniów nie jest możliwe przygotowanie jednego uniwersalnego podręcznika;
- uczniowie niewidomi – ci uczniowie korzystają z podręczników szkolnych i książek pomocniczych adaptowanych odpowiednio do potrzeb tych uczniów, tj. w systemie Braille’a.
Ponadto nie dofinansowuje się podręczników dla uczniów szkół policealnych, które realizują przede wszystkim naukę w zawodzie. Do podręczników szkolnych przeznaczonych do kształcenia zawodowego i ogólnozawodowego udzielana jest dotacja przedmiotowa.
Kryteria uprawniające do uzyskania pomocy
Dofinansowanie zakupu podręczników przysługuje uczniowi, który:
1) spełnia kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dn. 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, z późn. zm.), albo
2) nie spełnia ww. kryterium dochodowego (dochód na osobę w rodzinie przekracza 351 zł), ale znajduje się w trudnej sytuacji materialnej i życiowej ze względu na przypadki, o których mowa w art. 7 ww. ustawy, albo
3) posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, o którym mowa w art. 71b ust. 3 u.s.o., dla uczniów słabo widzących, niesłyszących, z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim oraz uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi.
W drugim z ww. przypadków decyzję o przyznaniu dofinansowania podejmuje dyrektor szkoły. W zakresie jego zadań leży szczegółowe rozpoznanie potrzeb na poziomie lokalnym, we współpracy z ośrodkami pomocy społecznej, ustalenie kręgu osób uprawnionych do pomocy i właściwe jej rozdysponowanie. Dyrektor szkoły musi więc wziąć pod uwagę wymienione w art. 7 cyt. ustawy okoliczności, takie jak np.: ubóstwo, sieroctwo, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała lub ciężka choroba, przemoc w rodzinie, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizm lub narkomania, zdarzenia losowe i sytuacje kryzysowe, klęska żywiołowa lub ekologiczna, które stanowią przesłankę do udzielenia pomocy. Podobnie jak w roku poprzednim, liczba uczniów, którzy mogą zostać objęci pomocą w dodatkowym trybie, nie może przekroczyć w danej gminie 10% ogólnej liczby uczniów rozpoczynających naukę w roku szkolnym 2010/2011 w wymienionych wyżej klasach, z wyjątkiem uczniów szkół prowadzonych przez MKiDN. W tych ostatnich obowiązuje taki sam limit.
Zdarza się, że uczniowie spełniają więcej niż jedno z ww. kryteriów uprawniających do uzyskania pomocy. W takim wypadku decyzja w sprawie wyboru kryterium należy do rodziców (prawnych opiekunów, rodziców zastępczych) ucznia. Nie ma ono jednak żadnego wpływu na wysokość pomocy, bo kwoty dofinansowania zostały ustalone na tym samym poziomie bez względu na rodzaj kryterium.
Na jaką pomoc można liczyć?
Na realizację Programu rząd przeznaczy w tym roku niecałe 104 mln zł. Środki te zostaną podzielone pomiędzy poszczególne województwa i za pośrednictwem wojewodów przekazane gminom w formie dotacji. Maksymalne kwoty dofinansowania zostały ustalone na wyższym poziomie niż w roku ubiegłym. W roku 2010 r. wartość pomocy nie może przekroczyć kwot podanych poniżej w tabeli.
|
KATEGORIA UCZNIÓW
|
KLASY/SZKOŁY |
MAKSYMALNA KWOTA
DOFINANSOWANIA
|
| uczniowie rozpoczynający naukę | I–III szkoły podstawowej | 170 zł |
| I–III ogólnokształcącej szkoły muzycznej I stopnia | ||
| uczniowie w klasach z nową podstawą programową | II gimnazjum | 310 zł |
| II ogólnokształcącej szkoły muzycznej II stopnia | ||
| II ogólnokształcącej szkoły sztuk pięknych | ||
| V ogólnokształcącej szkoły baletowej | ||
| uczniowie niepełnosprawni (słabo widzący, niesłyszący, z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, z niepełnosprawnościami sprzężonymi), posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego | I–III szkoły podstawowej | 170 zł |
| I–III ogólnokształcącej szkoły muzycznej I stopnia | ||
| IV–VI szkoły podstawowej | 200 zł | |
| IV–VI ogólnokształcącej szkoły muzycznej I stopnia | ||
| I–III ogólnokształcącej szkoły baletowej | ||
| zasadnicza szkoła zawodowa | 300 zł | |
| I–III gimnazjum | 310 zł | |
| I–III ogólnokształcącej szkoły muzycznej II stopnia | ||
| I–III ogólnokształcącej szkoły sztuk pięknych | ||
| IV–VI ogólnokształcącej szkoły baletowej | ||
| szkoła ponadgimnazjalna, z wyłączeniem zasadniczej szkoły zawodowej | 370 zł | |
| IV–VI ogólnokształcącej szkoły muzycznej II stopnia | ||
| IV–VI ogólnokształcącej szkoły sztuk pięknych | ||
| VII–IX ogólnokształcącej szkoły baletowej | ||
| liceum plastyczne |
Jakie obowiązki ma dyrektor szkoły?
Dyrektor szkoły – zarówno tej prowadzonej przez j.s.t., jak i osoby prawne niebędące j.s.t. i osoby fizyczne – ma obowiązek sporządzić listę uczniów uprawnionych do otrzymania pomocy i przekazać ją wójtowi gminy (burmistrzowi, prezydentowi miasta) właściwemu ze względu na siedzibę szkoły. Dyrektor szkoły, dla której organem prowadzącym jest resort kultury, taką samą listę przekazuje MKiDN. Po otrzymaniu listy wójt gminy (burmistrz, prezydent miasta) – w przypadku szkół prowadzonych przez j.s.t., osoby prawne niebędące j.s.t. lub osoby fizyczne, i MKiDN – w przypadku szkół prowadzonych przez resort kultury, informuje dyrektorów poszczególnych szkół o liczbie uczniów objętych pomocą na podstawie art. 7 ustawy o pomocy społecznej. Jak już wyżej wspomniano, liczba uczniów, którym udzielona zostanie pomoc w tym trybie, nie może przekroczyć:
- w danej gminie – 10% ogólnej liczby uczniów rozpoczynających w tym roku naukę w wymienionych na wstępie klasach poszczególnych szkół,
- w szkołach prowadzonych przez MKiDN – 10% ogólnej liczby uczniów uczęszczających do wskazanych na wstępie klas szkół prowadzonych przez MKiDN.
Na podstawie informacji o liczbie osób uprawnionych do pomocy w trybie dodatkowym dyrektorzy szkół mogą podjąć decyzję w sprawie przyznania pomocy. Po otrzymaniu od dyrektora szkoły listy uczniów uprawnionych do otrzymania pomocy wójt (burmistrz, prezydent miasta) lub MKiDN przekazuje środki na dofinansowanie zakupu podręczników na rachunek bankowy szkoły. Dyrektor szkoły dokonuje zwrotu poniesionych kosztów na podstawie przedłożonego przez rodziców uczniów (prawnych opiekunów, rodziców zastępczych) dowodu zakupu podręczników. W przypadku uczniów uczęszczających do szkół prowadzonych przez osoby prawne niebędące j.s.t. lub przez osoby fizyczne koszty poniesione na zakup podręczników zwraca wójt gminy (burmistrz, prezydent miasta) właściwy dla miejsca siedziby szkoły.
Co jest dowodem zakupu podręczników?
Pieniądze są wypłacane rodzicom uczniów po przedstawieniu dowodu zakupu podręczników, do wysokości wartości pomocy (patrz powyżej w tabeli). By udowodnić poniesione koszty, należy przedłożyć:
- w przypadku zakupu indywidualnego – fakturę VAT wystawioną imiennie na ucznia, rodzica (prawnego opiekuna, rodzica zastępczego); dowodem zakupu może być również rachunek, paragon lub oświadczenie o zakupie podręczników;
- w przypadku zakupu dla grupy uczniów – potwierdzenie zakupu wystawione przez podmiot dokonujący zakupu zawierające takie informacje, jak: imię i nazwisko ucznia, klasa, adres szkoły, wykaz zakupionych podręczników, kwota zakupu, data zakupu i czytelny podpis podmiotu, który dokonał zakupu; podstawą do wystawienia potwierdzenia zakupu jest faktura VAT oraz lista uczniów, którym kupiono podręczniki.
Możliwość otrzymania zwrotu pieniędzy na podstawie oświadczenia o zakupie podręczników to nowość w Programie. Skąd ta zmiana? Jak się okazało, w 2009 r. wielu rodziców zapomniało o fakturach, niektórzy kupili podręczniki na rynku wtórnym. Dlatego w tym roku ewentualni „zapominalscy” będą mogli złożyć oświadczenie – musi ono zawierać informację o rozliczeniu wydatków tylko w ramach Programu oraz wypłaty uczniom zasiłku powodziowego na cele edukacyjne. Nie można więc przedstawić faktury na zakup podręczników finansowanych np. w ramach wydatków ze stypendium szkolnego i jednocześnie oświadczenia o zakupie tych samych podręczników z programu „Wyprawka szkolna” oraz wypłaty uczniom zasiłku powodziowego na cele edukacyjne.
Jakie dokumenty należy złożyć?
Pomoc w formie zwrotu kosztów zakupu podręczników udzielana jest na wniosek rodziców (prawnych opiekunów, rodziców zastępczych) ucznia, a także nauczyciela, pracownika socjalnego lub innej osoby, za zgodą przedstawiciela ustawowego lub rodziców zastępczych. Wnioski te należy złożyć do dyrektora szkoły, do której uczeń będzie uczęszczał w roku szkolnym 2010/2011. Termin składania wniosków ustala wójt gminy (burmistrz, prezydent miasta) właściwy dla siedziby szkoły, a w przypadku szkół prowadzonych przez resort kultury – MKiDN. Osoby ubiegające się o wyprawkę szkolną wraz z wnioskiem zobowiązane są przedłożyć zaświadczenie o wysokości dochodów, w uzasadnionych przypadkach, zamiast zaświadczenia można dołączyć oświadczenie o wysokości dochodów. Inaczej w przypadku uczniów, których rodziny kwalifikowane są do pomocy w trybie dodatkowym, oraz uczniów niepełnosprawnych – osoby uprawnione zamiast zaświadczenia dołączają odpowiednio:
- uzasadnienie,
- kopię orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydanego przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną.
Ponadto, jeżeli rodzina ucznia korzysta ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego lub okresowego, może – zamiast zaświadczenia o wysokości dochodów – przedłożyć zaświadczenie o korzystaniu z ww. świadczeń.
Ważne terminy
Oto terminy istotne zarówno dla dyrektorów szkół, jak i uprawnionych do otrzymania pomocy rodzin uczniów:
- do 15 września 2010 r. – weryfikacja zapotrzebowania na pomoc w postaci dofinansowania do podręczników; przekazanie przez wojewodów i MKiDN zweryfikowanych danych o liczbie uczniów uprawnionych do objęcia Programem;
- do 22 września 2010 r. – uruchomienie II transzy środków do wysokości zgłoszonych potrzeb, o której właściwych dysponentów części budżetowych i MF poinformuje MEN;
- do 30 września 2010 r. – występowanie przez właściwych dysponentów części budżetowych do MF o zwiększenie planu wydatków na realizację Programu;
- do 28 listopada 2010 r. – realizacja zwrotu rodzicom (prawnym opiekunom, rodzicom zastępczym) kosztu zakupu podręczników.
Dodatkowa pomoc dla uczniów poszkodowanych w powodzi
Rodziny, które ucierpiały na skutek powodzi, mogą ubiegać się o dodatkową pomoc w formie jednorazowego świadczenia pieniężnego, zwanego dalej zasiłkiem powodziowym. Otrzymają go rodziny najbardziej poszkodowane, czyli te, którym na podstawie wywiadu przeprowadzonego przez ośrodek pomocy społecznej przyznano jednorazowe świadczenie pieniężne w wysokości do 6000 zł. Rząd szacuje, że pomoc w formie zasiłku powodziowego obejmie około 16 tys. dzieci i uczniów. Potencjalnymi beneficjentami są dzieci realizujące w roku szkolnym 2009/2010 obowiązkowe roczne przygotowanie przedszkolne i uczniowie uczęszczający w roku szkolnym 2009/2010 do szkół wszystkich typów, z wyłączeniem szkół dla dorosłych.
Wysokość zasiłku powodziowego to 1000 zł. Ta kwota może zostać przeznaczona na zakup podręczników, pomocy dydaktycznych lub na pokrycie innych wydatków związanych z procesem edukacyjnym (zakup przyborów szkolnych, odzieży itp.). Środki na wypłatę zasiłków zostaną przekazane do budżetów wojewodów proporcjonalnie do liczby dzieci i uczniów, których rodziny dotknięte zostały powodzią. Jeśli okaże się, że na terenie danej j.s.t. potrzeby są większe niż wcześniej ustalono, MEN na wniosek wojewody wystąpi do Ministra Finansów o uruchomienie dodatkowej transzy środków. Procedura ubiegania się o dodatkowe środki będzie możliwa do 3 września 2010 r. Za wypłatę należnych świadczeń rodzicom ucznia (rodzicom zastępczym, prawnym opiekunom) lub pełnoletniemu uczniowi odpowiedzialny jest wójt, burmistrz, prezydent miasta – musi wypłacić środki niezwłocznie po otrzymaniu dotacji z budżetu państwa.
Małgorzata Tabaszewska