Uczeń na wakacjach, szkoła bez dotacji?
Uczeń na wakacjach, szkoła bez dotacji?
Zgodnie z obowiązującymi przepisami dotacja podmiotowa dla niepublicznej szkoły przysługuje na każdego ucznia. Ale czy uczniem jest jeszcze osoba, która w czerwcu odebrała świadectwo ukończenia szkoły? Czy na takiego ucznia w lipcu i sierpniu przysługuje dotacja? Zdaniem MEN, nie. Najnowsze stanowisko ministerstwa w tej sprawie o 180 stopni różni się od tego, które resort zajął w 2009 r.
Spór o wakacje
Dotowanie szkół niepublicznych w miesiącach wakacyjnych nie od dziś budzi kontrowersje. Niektóre gminy, powołując się na zapisy art. 90 u.s.o., przekazują szkołom w lipcu i sierpniu dotacje w wysokości niższej niż przed wakacjami. Nie biorą pod uwagę uczniów, którzy opuszczają szkołę w czerwcu, np. uczniów klas trzecich gimnazjów. Zdaniem samorządów, skoro dotacja naliczana jest na ucznia, to nie przysługuje już na absolwenta, a taki status ma osoba, która odebrała świadectwo ukończenia szkoły.
Z taką interpretacją nie zgadzają się dyrektorzy szkół niepublicznych, bo niższe dotacje to mniej pieniędzy na funkcjonowanie szkół, a wydatki związane z bieżącym utrzymaniem placówek w wakacje są takie same – wskazują. Trzeba wypłacić pensje, wynagrodzenia urlopowe i inne świadczenia, do tego dochodzą jeszcze bieżące koszty utrzymania bazy lokalowej. Uszczuplanie wysokości dotacji za dwa miesiące wakacyjne jest ich zdaniem niezgodne z literą u.s.o.
MEN zmienił zdanie?
MEN dwa razy zabrał głos w sprawie sporu o „wakacyjne dotacje”. Problem jednak w tym, że stanowisko resortu jest niejednoznaczne. Albo urzędnicy pogubili się w interpretacji spornych przepisów, albo mamy do czynienia z zamierzoną zmianą wykładni.
W 2009 r., w odpowiedzi na interpelację poselską, resort przyznał rację szkołom niepublicznym. Wskazał wtedy, że „przy ustalaniu wysokości i rozliczaniu dotacji dla szkół za lipiec i sierpień nie należy kalkulacyjnie zmniejszać liczby uczniów stanowiących podstawę do określenia wysokości dotacji o absolwentów, którym w czerwcu wręczono świadectwa ukończenia szkoły, bowiem rok szkolny kończy się 31 sierpnia danego roku”. Nie ma znaczenia fakt, że w okresach wakacji szkoła nie prowadzi zajęć dydaktyczno-wychowawczych oraz to, że szkołę opuszcza grupa uczniów ostatniej klasy. Utrzymanie placówki pociąga za sobą określone stałe wydatki, a ich finansowaniu służy właśnie dotacja – w tym aspekcie argumentacja MEN i szkół niepublicznych była identyczna.
„W okresie przerw wakacyjnych dotacje dla szkół i placówek oświatowych – zarówno publicznych, jak i niepublicznych prowadzonych przez osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego oraz przez osoby fizyczne – powinny być naliczane w oparciu o liczbę uczniów z miesiąca poprzedzającego przerwę wakacyjną” – napisano w stanowisku resortu z 2009 r.
Po niespełna trzech latach ten sam problem MEN widzi już inaczej. W odpowiedzi na interpelację poselską z dn. 25.01.2012 r. resort wyjaśnia: „Dotacje przysługują na faktyczną liczbę uczniów, a nie na planowaną, zgłoszoną we wniosku o udzielenie dotacji. W sytuacji gdy liczba uczniów w danym miesiącu jest wyższa od zgłoszonej, to dotacja przysługuje na wyższą, a gdy jest niższa – to na niższą liczbę uczniów. Zgodnie z powyższym dotacje, o których mowa wyżej, nie przysługują na absolwentów szkół w okresie wakacji w roku, w którym ukończyli szkołę”.
Co na to regionalne izby obrachunkowe?
Najnowsze stanowisko resortu edukacji rozmija się z praktyką wielu samorządów. W uchwałach tych ostatnich często można spotkać zapisy, zgodnie z którymi dotacja za miesiące wakacyjne naliczana jest na podstawie czy to średniej (przeciętnej) liczby uczniów z okresu styczeń – czerwiec, czy to na podstawie liczby uczniów ujętej w dokumentacji nauczania w czerwcu.
Taką wykładnię kwestionują z kolei regionalne izby obrachunkowe. Przykładowo, Kolegium RIO w Olsztynie, które badało zgodność z prawem uchwały rady jednej z gmin w sprawie udzielania i rozliczania dotacji udzielonych niepublicznym szkołom, przedszkolom i innym podmiotom, w dn. 02.12.2010 r. orzekło, że „Podstawa udzielenia dotacji została określona przepisami art. 80 i art. 90 ustawy o systemie oświaty. Przepisy te nie przewidują przyjęcia dla miesięcy wakacyjnych – lipiec, sierpień – innej podstawy udzielenia dotacji, tj. jak określono w § 3 ust. 3 Uchwały, liczby uczniów bądź wychowanków z miesięcy styczeń – czerwiec danego roku, niż faktyczna, rzeczywista liczba uczniów”.
W zeszłym roku przedmiotem badania olsztyńskiego RIO była uchwała jednej z gmin, w tym m.in. zapis stanowiący, że „w miesiącach wakacyjnych (lipiec – sierpień) liczba uczniów uprawnionych do otrzymywania dotacji obejmuje stan wykazany w informacji miesięcznej w czerwcu”. Izba oceniła ten przepis jako sprzeczny z art. 80 ust. 3c i art. 90 ust. 3c u.s.o. Jej zdaniem przywołana norma prawna nie przewiduje przyjęcia dla miesięcy wakacyjnych (lipiec – sierpień) innej podstawy udzielenia dotacji niż faktyczna, rzeczywista liczba uczniów.
Małgorzata Tabaszewska