Każda szkoła musi prowadzić Biuletyn Informacji Publicznej (BIP)
Każda szkoła musi prowadzić Biuletyn Informacji Publicznej (BIP)
,1881,800,600,.jpg "Każda szkoła musi prowadzić Biuletyn Informacji Publicznej (BIP)")
W 2010 roku przez nauczycielskie fora internetowe przetoczyła się dyskusja na temat obowiązków szkoły w zakresie udostępniania informacji publicznej. Pojawiło się pytanie, czy szkoła musi samodzielnie prowadzić Biuletyn Informacji Publicznej (BIP).
Najnowsze orzecznictwo sądowoadministracyjne nie pozostawia w tej kwestii żadnych wątpliwości – biuletyn musi być w każdej szkole i jednostce objętej systemem oświaty, a wynika to wprost z przepisów ustawy z dn. 06.09.2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198, z późn. zm.). Nie wystarczy więc, że BIP posiada organ prowadzący szkołę.
Wątpliwości wokół BIP
Niepewność co do tego, czy szkoły mają obowiązek zakładać i prowadzić Biuletyn Informacji Publicznej, związana była z – bezpodstawnymi zresztą, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych – wątpliwościami dotyczącymi statusu dyrektora szkoły jako podmiotu zobowiązanego na mocy art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej – dalej jako „ustawa”, do udostępniania informacji na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. Dyrektorzy szkół publicznych, uznając, że nie obejmuje ich dyspozycja tego przepisu, uchylali się od rozpatrywania wniosków o udostępnienie informacji publicznej, ignorując je lub odsyłając do organów prowadzących szkoły.
Na mnożące się przypadki takich praktyk zwrócił nawet uwagę Rzecznik Praw Obywatelskich w piśmie skierowanym do MEN w dn. 02.07.2010 r. (RPO-632380-I/09/AB). „Realizacja prawa obywateli dostępu do informacji publicznej podlega na gruncie systemu oświaty licznym i nieuzasadnionym ograniczeniom. Wydaje się, że główną przyczyną takiego stanu rzeczy jest niewystarczająca wiedza dyrektorów szkół i placówek oświatowych o zasadach udostępniania informacji publicznej” – pisał RPO.
Resort edukacji obiecał, że zobowiąże kuratorów oświaty do omówienia z dyrektorami szkół tematyki związanej z udostępnianiem informacji publicznej. Liczba skarg na bezczynność dyrektorów szkół w przedmiocie udostępniania informacji publicznej, rozpatrywanych przez sądy administracyjne, wskazuje niestety na brak znaczącego postępu w tej materii. Wciąż też nie wszystkie szkoły i placówki oświatowe wiedzą, że jednym z ich obowiązków jest prowadzenie BIP.
Dyrektor szkoły to podmiot zobowiązany
Obecnie w orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma wątpliwości, że dyrektor szkoły jest podmiotem, realizującym zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 tej ustawy obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
Niewątpliwie dyrektor szkoły jest podmiotem reprezentującym jednostkę realizującą zadania publiczne w ramach zasady powszechności wykształcenia, dysponuje też funduszami publicznymi i samorządowymi (art. 1, art. 5a i 39 ust. 1 pkt 1, art. 79, art. 80 u.s.o.) – wskazał WSA w Rzeszowie w wyroku z dn. 21.09.2011 r. (sygn. akt II SA/Rz 801/11).
Na temat statusu dyrektora szkoły w świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej szeroko wypowiedział się WSA w Krakowie w wyroku z dn. 17.05.2010 r. (II SAB/Kr 45/10). Warto przytoczyć większy fragment zawierający szczegółową argumentację składu sędziowskiego: „W pierwszej kolejności wskazać należy, że dyrektor publicznej gminnej szkoły podstawowej jest, w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznych. W myśl art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są m.in. podmioty reprezentujące jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. Zgodnie zaś z art. 39 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 z póżn. zm.), dyrektor szkoły dysponuje środkami określonymi w planie finansowym szkoły zaopiniowanym przez radę szkoły i ponosi odpowiedzialność za ich prawidłowe wykorzystanie, a także może organizować administracyjną, finansową i gospodarczą obsługę szkoły. Zgodnie z ustawą o systemie oświaty, na szkole spoczywają zadania dydaktyczno-wychowawcze, za których realizację odpowiedzialny jest dyrektor szkoły. Z powyższego jednoznacznie zatem wynika, że dyrektor szkoły, jako organ reprezentujący jednostkę organizacyjną, która wykonuje zadania publiczne m.in. w powyższym zakresie, jest w świetle art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy, podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej”.
Uznanie dyrektora szkoły za dysponenta informacji publicznej zobowiązanego do jej udostępnienia zgodnie z ustawą przesądza o obowiązku tworzenia i prowadzenia przez szkoły Biuletynu Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8 ustawy. Tworzą go podmioty zobowiązane do udzielania informacji publicznej.
Co należy zamieścić w BIP?
Biuletyn Informacji Publicznej to urzędowy publikator teleinformatyczny, w którym zamieszcza się informacje określone w art. 6 ust. 1 pkt 1–3, pkt 4 lit a) tiret drugie, lit c) i d) oraz pkt 5. W BIP muszą się zatem znaleźć informacje o:
- statusie prawnym lub formie prawnej,
- organizacji,
- przedmiocie działalności i kompetencjach,
- organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach,
- strukturze własnościowej podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3–5 ustawy,
- majątku, którym dysponują,
- zasadach funkcjonowania, w tym m.in. o sposobach przyjmowania i załatwiania spraw, stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania, prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych,
- programach w zakresie realizacji zadań publicznych, sposobie ich realizacji, wykonywaniu i skutkach realizacji tych zadań,
- danych publicznych, w tym treść wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej.
Warto pamiętać, że ustawa o dostępie do informacji publicznej wskazuje jedynie wymagane minimum informacji, którą muszą zostać zamieszczone w BIP. W zdaniu drugim w art. 8 ust. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej ustawodawca zastrzegł, że podmioty prowadzące BIP mogą na swych stronach udostępniać również inne informacje publiczne. Wychodząc poza ustawowe minimum, podmiot może z własnej inicjatywy wzbogacić swoją stronę BIP o takie informacje, których publikacja leży w interesie publicznym, zaspokaja potrzeby obywateli i ich wspólnot, wspiera rozwój społeczeństwa obywatelskiego lub przyczynia się do polepszenia działalności podmiotu udostępniającego informacje. Z punktu widzenia interesu informacyjnego obywatela jest to nawet wskazane.
Podkreślić jednak należy, że na stronie BIP można zamieszczać wyłącznie takie informacje, które dotyczą spraw publicznych w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie mieszczą się w tym pojęciu np. reklamy czy ogłoszenia wyborcze. Zgodnie bowiem z ustawą celem BIP jest powszechne udostępnianie informacji publicznej.
Choćby dążeniem dysponenta informacji publicznych było ich udostępnienie w BIP w jak najszerszym zakresie, nigdy nie będzie to zakres pełny. Informacja publiczna, która nie została udostępniona w BIP, jest udostępniana na wniosek. Jeżeli jej udostępnienie jest możliwe niezwłocznie, podmiot zobowiązany udziela jej w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku (art. 10 ustawy). Na stronie BIP należy zamieścić informacje dotyczące sposobu dostępu do informacji publicznych będących w posiadaniu danego podmiotu i nieudostępnionych w BIP.
Jak zauważył WSA w Kielcach w wyroku z dn. 15.04.2008 r. (II SAB/Ke 14/08), „udostępnienie informacji publicznej w Biuletynie Informacji Publicznej (art. 7 ust. 1 ustawy) wyłącza obowiązek ponownego jej udostępnienia na wniosek zainteresowanego w trybie art. 10 ust. 1 tej ustawy”. Zdaniem tego sądu wynika to z treści art. 10 ust. 1 ustawy, a także z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych.
Jak powinien wyglądać BIP?
Wszystkie strony BIP cechuje taki sam wygląd, jednolite są bowiem reguły ich budowania. Szczegółowe wymagania dotyczące układu ujednoliconego systemu stron BIP określa rozp. MSWiA z dn. 18.01.2007 r. w sprawie Biuletynu Informacji Publicznej (Dz.U. Nr 10, poz. 68). Przytoczmy tylko te najistotniejsze.
Zgodnie z § 9 ust. 1–3 cyt. rozp. strony podmiotowe BIP prowadzone są w formie odrębnych stron WWW. W przypadku gdy podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznych posiada własną stronę WWW, stronę podmiotową BIP utworzoną przez ten podmiot wydziela się z tej strony przez umieszczenie na stronie głównej WWW linku zawierającego logo BIP, umożliwiającego bezpośredni dostęp do podmiotowej strony BIP. Podmiot zobowiązany nie musi tworzyć odrębnej strony BIP wtedy tylko, gdy prowadzona przez niego strona WWW spełnia wszystkie wymagania techniczne i formalne określone w ustawie o dostępie do informacji publicznej i cyt. rozp. – w takim przypadku strona WWW podmiotu może być jednocześnie stroną podmiotową BIP.
Na stronie podmiotowej BIP, w jej górnej części, musi znajdować się logo (znak graficzny) BIP. Ponadto na stronie należy zamieścić adres redakcji strony podmiotowej BIP, imię i nazwisko, numer telefonu, numer telefaksu i adres poczty elektronicznej co najmniej jednej z osób redagujących stronę podmiotową BIP, instrukcję korzystania ze strony oraz menu przedmiotowe umożliwiające odnalezienie informacji publicznych, o których mowa w ustawie, a także innych nie wymienionych w niej informacji publicznych, które podmiot zdecydował się udostępnić.
Przepisy wymagają, by treści zgromadzone na stronach BIP były udostępniane w jakości, która nie pozostawia wątpliwości co do ich zawartości. Każdy użytkownik powinien mieć możliwość skopiowania lub wydrukowania poszukiwanej informacji – podmiot prowadzący BIP nie może wprowadzać zabezpieczeń, które ograniczyłyby funkcjonalność strony w tym zakresie. Co istotne, strona powinna być aktualizowana – podmiot prowadzący BIP wyznacza osobę odpowiedzialną za dokonywanie zmian w treści informacji.
Odpowiedzialność za treść informacji
Techniczna i merytoryczna obsługa strony należy do zadań administratora, którego wyznacza podmiot prowadzący BIP, a więc kierownik jednostki, w przypadku szkoły – jej dyrektor. Odpowiedzialność za treść informacji udostępnionych w BIP, w tym za ich rzetelność i zgodność z prawdą, ponosi dyrektor szkoły, jako organ kierujący daną jednostką i reprezentujący ją na zewnątrz.
Istotne ograniczenia
Udostępnianie informacji podlega ograniczeniom, dotyczy to również informacji publikowanych na stronach BIP. Zgodnie z art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej ograniczenia te wynikają m.in. z przepisów o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych, dostęp do niektórych informacji podlega ograniczeniu także ze względu na ochronę ważnego interesu gospodarczego państwa. Ponadto prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Nie dotyczy to informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Podmiot prowadzący BIP nie może np. udostępnić danych osobowych objętych ochroną zgodnie z ustawą z dn. 29.08.1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926).
Małgorzata Tabaszewska