Gmina ma dowozić spod domu
Gmina ma dowozić spod domu
W wyroku z dnia 19.01.2012 r. (III SA/Gd 470/11) WSA w Gdańsku stwierdził bezskuteczność czynności wójta w przedmiocie odmowy zapewnienia małoletniej bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do gimnazjum i z powrotem. Sąd orzekł, że w przypadkach określonych w art. 17 ust. 3 u.s.o. gmina obowiązana jest zapewnić dziecku bezpłatny transport i opiekę w drodze z domu i do domu, nie zaś z inaczej określonego punktu, np. miejscowości zamieszkania.
Stan faktyczny
W. i K. M. zwrócili się do wójta o uwzględnienie (zgodnie z art. 17 u.s.o.) w dowozach szkolnych ich córki, rozpoczynającej naukę w gimnazjum. W odpowiedzi wójt poinformował wnioskujących, że ich córka została objęta dowozem z przystanku przy szkole w T. Takiemu rozwiązaniu sprzeciwiła się matka dziewczynki. Argumentowała, że jej córka będzie musiała pokonywać drogę o długości 2,6 km – bo taka odległość dzieli dom od przystanku autobusowego. Domagała się zatem, by córkę dowożono do szkoły spod domu. Wójt podtrzymał jednak swoje stanowisko, powołując się przy tym na opinię prawną.
W. i K. M. wezwali wójta do usunięcia naruszenia prawa, wskazując, że w przedmiotowej sprawie doszło w istocie do odmowy przyznania uprawnienia wynikającego z mocy prawa. W odpowiedzi na negatywne rozpatrzenie sprawy przez organ W. M. wniosła do WSA w Gdańsku skargę na czynność wójta, polegającą na odmowie przyznania uprawnienia wynikającego z mocy prawa – art. 17 ust. 3 w zw. z ust. 2 pkt 2 u.s.o. Zgodnie z przywołanym przepisem, gdy droga dziecka z domu do szkoły przekracza 4 km, gmina zobowiązana jest do zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu.
WSA: Bezpłatny transport z domu i do domu
WSA w Gdańsku uznał skargę za zasadną. W uzasadnieniu odniósł się do argumentów przytoczonych przez obie strony.
Sąd przytoczył treść art. 17 ust. 2 u.s.o., w myśl którego droga dziecka z domu do szkoły nie może przekraczać:
- 3 km – w przypadku uczniów klas I-IV szkół podstawowych;
- 4 km – w przypadku uczniów klas V i VI szkół podstawowych oraz uczniów gimnazjów.
Art. 17 ust. 3 u.s.o. stanowi tymczasem, że jeżeli droga dziecka z domu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka, przekracza odległości wymienione w ust. 2, obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu lub zwrot kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej. W analizowanej sprawie bezsporne pozostawało, że droga małoletniej do gimnazjum przekracza 4 km, a więc po stronie gminy istniał obowiązek zapewnienia dowozu do szkoły. Sporne było natomiast, czy gmina wywiązuje się z obowiązku, organizując dowóz i opiekę uczniowi gimnazjum z punktu zbiórki znajdującego się od jego domu w odległości ok. 2,6 km (czyli nieprzekraczającego 4 km, o jakich mowa w ustawie).
Stanowisko organu, jakoby gmina wywiązywała się wobec małoletniej z obowiązku nałożonego ustawą, WSA uznał za błędne.
Jak zauważono w wyroku, nałożenie na gminę obowiązku zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki dziecku wiąże się z unormowaniem zawartym w art. 17 ust. 2 u.s.o., w którym zawarte jest odniesienie do odległości „z domu do szkoły”, nie zaś z jakiegoś innego punktu, np. miejscowości zamieszkania. Ustawa nie posługuje się ani pojęciem „zamieszkania” ani też „miejsca zamieszkania”, do jakich nawiązuje organ. Ustawodawca nie ogranicza ponadto tego obowiązku przez wskazanie, że określone w ustawie odległości, od których uzależnia się powstanie obowiązku gminy (3 i 4 km odległości), wpływają na zakres tego obowiązku (tzn. że dowóz i opieka mogą być wykonywane jedynie na trasie między szkołą a punktem znajdującym się w odległości nie większej niż 3 lub 4 km od domu dziecka).
Argument organu, jakoby obowiązek został spełniony, gdyż dziecko uczęszczające do I klasy szkoły podstawowej może samo pokonać odległość do 3 km (czyli większą niż odległość usytuowania obecnego punktu zbiórki od domu małoletniej N.), WSA uznał za chybiony. Przedmiotowe unormowania oznaczają jedynie, że ustawodawca widzi potrzebę takiego zorganizowania sieci szkół publicznych, by szkoły znajdowały się w pewnej racjonalnej odległości od domu dziecka. W przypadku gdy droga dziecka z domu do szkoły jest krótsza niż wskazana w u.s.o., to na rodzicach czy opiekunach spoczywa obowiązek zapewnienia opieki i transportu dziecka do szkoły oraz poniesienia kosztów przejazdu, zaś w przypadku przekroczenia tej odległości obowiązek ten zostaje przeniesiony na gminę.
Zdaniem WSA na rozstrzygnięcie sprawy nie mogą mieć ponadto wpływu potencjalne trudności organizacyjne powstałe po stronie gminy, wynikłe z przychylenia się do żądań skarżącej. Obowiązek ustanowiony w u.s.o. gmina musi spełniać niezależnie od obiektywnych trudności i wielkości posiadanych środków. Rolą gminy jest też takie zorganizowanie dowozów, by nie były uciążliwe dla pozostałych, korzystających z nich dzieci.
Wobec powyższego czynność wójta, wyrażająca się w odmowie zapewnienia małoletniej bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do gimnazjum i z powrotem, uznana została za bezskuteczną.
Tomasz Biegański