Kto musi wiedzie� o likwidacji szko�y - obowi�zki samorz�du

Dodane: 19-01-12 przez: beata

Trudna sytuacja finansowa j.s.t. sk�ania samorz�dowc�w do poszukiwania oszcz�dno�ci. Niedofinansowanie samorz�d�w odbija si� cz�sto rykoszetem na niewielkich szko�ach, kt�rych likwidacja pozwala przynajmniej w cz�ci ograniczy� wydatki prowadz�cych je organ�w. Likwidacja plac�wek wymaga od organ�w dokonania przewidzianych prawem czynno�ci, na kt�re maj� one czas jedynie do ko�ca lutego. W niniejszym om�wieniu zawarty zostanie katalog wspomnianych obowi�zk�w wraz z ich szczeg�owym om�wieniem.

Przepisy

Likwidacja szko�y przebiega w dwóch etapach. Na etap pierwszy sk�ada si� podj�cie zamiaru likwidacji szko�y i poinformowanie o tym rodziców (lub uczniów szkó� dla doros�ych) oraz kuratora o�wiaty. Drugim etapem jest z kolei podj�cie w�a�ciwej uchwa�y w sprawie likwidacji szko�y. Uprawnienia do podejmowania ww. dzia�a� przys�uguj� organowi stanowi�cemu j.s.t. i nie jest mo�liwe ich delegowanie – nie jest zatem dopuszczalna sytuacja, w której do likwidacji szko�y prowadz� czynno�ci prawne podejmowane np. przez organ wykonawczy.

Zamiar likwidacji szko�y og�asza organ prowadz�cy w specjalnej uchwale, tzw. uchwale intencyjnej. Do projektu uchwa�y winno by� do��czone uzasadnienie. Obowi�zek ten ustanawia rozporz�dzenie Prezesa RM z dnia 20.06.2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” (Dz.U. Nr 100, poz. 908). Uzasadnienie uchwa�y powinno obejmowa� m.in. informacje nt. przyczyn podj�cia decyzji o zamiarze likwidacji, dane dotycz�ce zapewnienia mo�liwo�ci kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu oraz informacje dotycz�ce spraw kadrowych pracowników likwidowanej szko�y lub placówki.

Szko�a publiczna mo�e zosta� zlikwidowana przez prowadz�cy j� organ (odpowiednio rad� gminy, rad� powiatu lub sejmik województwa) z ko�cem roku szkolnego, a zatem z dniem 31 sierpnia. Warunkiem likwidacji jest:

zapewnienie uczniom przez ten organ mo�liwo�ci kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a tak�e o tym samym lub zbli�onym profilu kszta�cenia ogólnozawodowego albo kszta�c�cej w tym samym lub zbli�onym zawodzie;
przekazanie do zaopiniowania przez reprezentatywne organizacje zwi�zkowe projektu aktu prawnego – uchwa�y o zamiarze likwidacji szko�y lub uchwa�y o likwidacji szko�y,
zawiadomienie o zamiarze likwidacji szko�y, co najmniej 6 miesi�cy przed terminem likwidacji (a zatem do ko�ca lutego):

a)    rodziców uczniów (w przypadku szko�y dla doros�ych – uczniów),
b)    w�a�ciwego kuratora o�wiaty,
c)    organu wykonawczego j.s.t. w�a�ciwej do prowadzenia szkó� danego typu.

Powiadomienie rodziców

Powiadomienie rodziców o zamiarze likwidacji szko�y jest traktowane jako czynno�� materialno-techniczna, która po�rednio wywo�uje skutki prawne. Uchybienia w zakresie powiadomienia prowadz� do niewa�no�ci uchwa�y o likwidacji, a przyk�adem takiego uchybienia jest udzielenie stosownych informacji po up�ywie terminu przewidzianego ustaw�, a zatem pó�niej ni� na 6 miesi�cy przed planowan� likwidacj� (patrz: rozstrzygni�cie nadzorcze wojewody �ódzkiego z dnia 10 czerwca 2011 r., PNK-I.4131.514.2011; rozstrzygni�cie nadzorcze wojewody �l�skiego z dnia 3 czerwca 2011 r., NP/II/0911/233/11). Co istotne, je�eli likwidacja szko�y jest roz�o�ona na kilka lat, termin powiadomienia rodziców powinien by� liczony nie od planowanej daty ostatecznego zlikwidowania szko�y, ale od rozpocz�cia jej likwidacji.

Obowi�zek poinformowania rodziców istnieje bez wzgl�du na tryb likwidacji szko�y – istnieje zatem tak�e wtedy, gdy likwidacja przyjmuje np. posta� wygaszania (wyrok WSA w Lublinie z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. III SA/Lu 381/11). W orzecznictwie przyjmuje si�, �e informacja o zamiarze likwidacji powinna wskazywa� zarówno na zamiar likwidacji okre�lonej szko�y w danym terminie, jak i na przyczyny planowanej likwidacji (wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2007 r., sygn. I OSK 66/07, Centralna Baza Orzecze� S�dów Administracyjnych).

Takie informacje musz� zosta� skierowane do ka�dego rodzica i musz� do niego skutecznie dotrze�. Obowi�zku poinformowania rodziców indywidualnie nie mo�na zatem zrealizowa�, nag�a�niaj�c likwidacj� w lokalnej spo�eczno�ci. Oznacza to tak�e, �e je�eli oboje rodzice dziecka korzystaj� z praw rodzicielskich, powiadomienie tylko jednego z nich nie b�dzie w �wietle prawa wystarczaj�ce. Skutki ewentualnego zaniechania s� bardzo powa�ne, poniewa� pomini�cie cho�by jednego rodzica któregokolwiek z uczniów sprawia, �e uchwa�a w sprawie likwidacji szko�y jest niewa�na (wyrok NSA z dnia 7 pa�dziernika 2009 r., sygn. I OSK 374/09; rozstrzygni�cie nadzorcze wojewody �ódzkiego z dnia 10 czerwca 2011 r., PNK-I.4131.514.2011; rozstrzygni�cie nadzorcze wojewody mazowieckiego z dnia 23 czerwca 2010 r., LEX.O.GSS.0911-13/10).

Jak ju� zauwa�ono, dor�czenie musi by� skuteczne. W praktyce do stwierdzenia skuteczno�ci dor�czenia nie wystarczy przekazanie odpowiednich informacji ma��onkowi danej osoby. Informacja o likwidacji powinna zosta� skierowana imiennie do konkretnego rodzica i musi do niego dotrze�. Dor�czenie odbywa si� najcz�ciej:

za po�rednictwem pracowników urz�du (np. gminy),
drog� pocztow�,
w trakcie spotkania z rodzicami.

W celach dowodowych dor�czenie powinno mie� miejsce za pokwitowaniem. O odpowiedni� dokumentacj� nale�y równie� zadba� w sytuacji, gdy informacja o zamiarze likwidacji przekazywana jest rodzicom drog� ustn�, np. w trakcie zebrania. Przekazanie informacji utrwala si� wówczas w formie protoko�u, do którego za��czana jest lista obecnych rodziców, zawieraj�ca ich podpisy.

Dor�czenie uwa�a si� za skuteczne tak�e wówczas, gdy adresat odmówi przyj�cia pisma. Pismo zwraca si� wówczas nadawcy z adnotacj� o odmowie oraz dat� odmowy i w takiej postaci jest ono za��czane do akt sprawy. W razie zaistnienia takiego scenariusza przyjmuje si�, �e dor�czenie mia�o miejsce w dacie odmowy.

W przypadku nieobecno�ci adresata dopuszczalne jest dor�czenie do r�k osoby trzeciej – konkretnie za� doros�ego domownika, s�siada lub dozorcy domu (art. 43 k.p.a.), je�eli dana osoba podj�a si� oddania pisma adresatowi. O dor�czeniu pisma s�siadowi lub dozorcy zawiadamia si� adresata, umieszczaj�c zawiadomienie w oddawczej skrzynce mieszkania lub, gdy nie jest to mo�liwe, w drzwiach mieszkania. Co wa�ne, samo dor�czenie korespondencji doros�emu domownikowi, s�siadowi lub dozorcy nie jest równoznaczne z dor�czeniem jej adresatowi – nie istnieje domniemanie, �e do adresata dotrze korespondencja, przekazana jednej z ww. osób. Dowód dor�czenia musi zatem obejmowa� jej zobowi�zanie do oddania korespondencji, opatrzone podpisem tej osoby. Dat� dor�czenia stanowi w takim wypadku data odebrania przez ni� pisma, nie za� przekazania go w�a�ciwemu adresatowi.

Zwi�zki zawodowe

Art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 23.05.1991 r. o zwi�zkach zawodowych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854, z pó�n. zm.) przewiduje uprawnienie reprezentatywnych organizacji zwi�zkowych do opiniowania za�o�e� i projektów aktów prawnych w zakresie obj�tym zadaniami zwi�zków zawodowych. Przez wiele lat w �rodowisku prawniczym nie by�o zgodno�ci co do tego, czy do grona wspomnianych w tym przepisie aktów prawnych nale�y zaliczy� uchwa�y o zamiarze likwidacji szko�y i uchwa�y o likwidacji. Poszczególne s�dy prezentowa�y w tym wzgl�dzie wzajemnie wykluczaj�ce si� stanowiska i dopiero uchwa�a podj�ta przez NSA pozwoli�a na przyj�cie jednolitej interpretacji przytoczonych unormowa�.

NSA w uchwale podj�tej dnia 29 listopada 2010 r. (sygn. I OPS 2/10) orzek�, i� uchwa�y o zamiarze likwidacji szko�y oraz o likwidacji szko�y s� aktami prawa miejscowego i podlegaj� konsultacji ze zwi�zkami zawodowymi. Organ stanowi�cy j.s.t. musi zatem przed�o�y� do zaopiniowania odpowiednim w�adzom statutowym zwi�zku zawodowego przynajmniej jeden z projektów uchwa� – projekt uchwa�y o zamiarze likwidacji lub projekt uchwa�y o likwidacji. NSA wskaza� przy tym, �e poddanie opiniowaniu projektu uchwa�y intencyjnej (o zamiarze likwidacji) jest szczególnie istotne – na tym bowiem etapie post�powania opinia zwi�zków zawodowych mo�e mie� znacznie wi�ksze znaczenie ani�eli w przypadku uchwa�y o likwidacji, gdy o planowanych dzia�aniach s� ju� poinformowani rodzice, a organ prowadz�cy nierzadko dysponuje pozytywn� opini� kuratora o�wiaty.

NSA potwierdzi� nast�pnie swoj� wyk�adni� w kolejnych orzeczeniach (sygnatura akt: I OSK 2027/10, I OSK 2028/10), uznaj�c odpowiednie uchwa�y Rady Miejskiej w Bytomiu za niezgodne z prawem, gdy� ich projekty nie by�y opiniowane przez zwi�zki zawodowe. Kolejnych uchwa� dotyczy�y tak�e rozstrzygni�cia nadzorcze wojewodów, którzy stwierdzali ich niewa�no��, je�eli warunek konsultacji ze zwi�zkami zawodowymi nie zosta� spe�niony. Na istotne zagadnienie w kontek�cie opiniowania zwróci� uwag� wojewoda mazowiecki w rozstrzygni�ciu nadzorczym z dnia 14 lipca 2011 r. (LEX-O.4131.31.1.2011.LP). Stwierdzaj�c niewa�no�� uchwa�y, wojewoda zauwa�y�, �e nie �wiadczy o wype�nieniu ustawowych obowi�zków przed�o�enie do zaopiniowania podj�tej ju� uchwa�y. O spe�nieniu ustawowych wymogów mo�na mówi� jedynie wtedy, gdy przedmiotem konsultacji jest projekt takiej uchwa�y.

Kurator

Podobnie jak w przypadku rodziców uczniów, tak i w przypadku w�a�ciwego kuratora o�wiaty, zawiadomienie o planowanej likwidacji nast�pi� musi najpó�niej na 6 miesi�cy przed dat� owej likwidacji – nie pó�niej zatem ni� do ostatniego dnia lutego. Kurator prezentuje swoje stanowisko organowi prowadz�cemu, który jednak, inaczej ni� mia�o to miejsce pod rz�dami wcze�niej obowi�zuj�cych przepisów, nie jest owym stanowiskiem zwi�zany. Ewentualna decyzja o likwidacji mimo negatywnej opinii kuratorium musi jednak zosta� w odpowiedni sposób uzasadniona – organ musi ustosunkowa� si� do sygnalizowanych przez kuratora w�tpliwo�ci.

Tomasz Biega�ski

Biblioteka Prawa O�wiatowego