Od 1 września 2012 r. ruszą nowe formy kształcenia ustawicznego
Od 1 września 2012 r. ruszą nowe formy kształcenia ustawicznego
Z dniem 01.09.2012 r. wejdzie w życie ubiegłoroczna nowelizacja u.s.o., porządkująca obszar kształcenia zawodowego. Jednym z celów reformy jest otwarcie edukacji zawodowej na jej ustawiczny wymiar. Służyć ma temu powiązanie szkolnictwa zawodowego z kształceniem ustawicznym, m.in. poprzez włączenie szkół zawodowych w system kształcenia kursowego oraz objęcie systemem egzaminów zewnętrznych osób kształcących się na kwalifikacyjnych kursach zawodowych.
Zmienią się zatem przepisy dotyczące kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych – nowe regulacje, podpisane przez MEN w dn. 11.01.2012 r., oczekują jeszcze na publikację w Dzienniku Ustaw. Wejdą w życie z pierwszym dniem września tego roku.
Różnorodność form pozaszkolnych
Znowelizowana u.s.o., w brzmieniu obowiązującym od 01.09.2012 r., odmiennie niż obecnie definiuje pojęcie kształcenia ustawicznego. Zgodnie z art. 3 pkt 16 tej ustawy należy przez nie rozumieć kształcenie w szkołach dla dorosłych, a także uzyskiwanie i uzupełnianie wiedzy, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w formach pozaszkolnych przez osoby, które spełniły obowiązek szkolny. W tej samej regulacji, w pkt. 17, znajdziemy wyjaśnienie, czym w rozumieniu ustawy są formy pozaszkolne. Ustawodawca zalicza do nich:
- formy uzyskiwania i uzupełniania wiedzy, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w placówkach i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 3a u.s.o., czyli w placówce kształcenia ustawicznego, placówce kształcenia praktycznego i ośrodku dokształcania i doskonalenia zawodowego,
- kwalifikacyjne kursy zawodowe.
Nowością jest możliwość nabywania kwalifikacji zawodowych w ramach kwalifikacyjnych kursów zawodowych. Kursy będą mogły prowadzić zarówno szkoły zawodowe, jak i placówki kształcenia ustawicznego i praktycznego. Dla osób dorosłych będzie to szansa na przekwalifikowanie się i dostosowanie dotychczasowych kwalifikacji do zmiennych oczekiwań rynku pracy. Absolwenci zasadniczych szkół zawodowych, którzy dotąd uzupełniali swoje kwalifikacje w technikach uzupełniających, teraz będą mogli to uczynić w formie kursowej.
Podpisane przez MEN rozporządzenie określa nowe rodzaje form pozaszkolnych w zakresie kształcenia ustawicznego oraz warunki, organizację i tryb prowadzenia w nich kształcenia. Wykaz pozaszkolnych form kształcenia obejmuje:
1) kwalifikacyjny kurs zawodowy,
2) kurs umiejętności zawodowych,
3) kurs kompetencji ogólnych,
4) turnus dokształcania teoretycznego młodocianych pracowników,
5) kurs, inny niż wymienione w pkt. 1–3, umożliwiający uzyskiwanie i uzupełniane wiedzy, umiejętności i kwalifikacji zawodowych.
Kursy prowadzone w oparciu o podstawę programową kształcenia w zawodach
Trzy z ww. form pozaszkolnych: kwalifikacyjny kurs zawodowy, kurs umiejętności zawodowych oraz turnus dokształcania teoretycznego młodocianych pracowników, prowadzone będą w oparciu o podstawę programową kształcenia w zawodach.
Kwalifikacyjne kursy zawodowe prowadzone będą z zakresu jednej kwalifikacji. Godzinowy wymiar kursu będzie równy minimalnej liczbie godzin kształcenia zawodowego określonej w podstawie programowej kształcenia w zawodach dla danej kwalifikacji. Jego ukończenie umożliwi przystąpienie do egzaminu potwierdzającego kwalifikację w zawodzie. Osoba, która zapisze się na kurs, a posiada np. dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe, świadectwo czeladnicze lub dyplom mistrzowski czy świadectwo ukończenia liceum profilowanego, nie będzie musiała powtarzać zajęć, które zaliczyła na poprzednim etapie edukacji. Dla takich osób przewiduje się możliwość uzyskania zwolnienia z zajęć dotyczących zaliczonych już wcześniej treści lub efektów kształcenia.
Kursy umiejętności zawodowych będą prowadzone przez publiczne i niepubliczne placówki kształcenia ustawicznego, placówki kształcenia praktycznego oraz ośrodki dokształcenia i doskonalenia zawodowego. Minimalna liczba godzin kształcenia uzależniona będzie od programu kursu. Inny będzie wymiar godzin na kursie obejmującym jedną z części efektów kształcenia wyodrębnionych w ramach danej kwalifikacji, inny na kursie, którego przedmiotem są efekty kształcenia wspólne dla zawodów w ramach obszaru kształcenia, i jeszcze inny dla adeptów kursu obejmującego efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów w zakresie organizacji pracy małych zespołów. Kurs kończyć się będzie zaliczeniem w formie ustalonej przez podmiot prowadzący – uzyskanie zaliczenia będzie warunkiem otrzymania zaświadczenia o ukończeniu kursu.
Turnusy dokształcania teoretycznego to oferta dla młodocianych pracowników. Będą się oni mogli na nie zapisać w ośrodku dokształcenia i doskonalenia zawodowego. Warunkiem przyjęcia na turnus będzie skierowanie od pracodawcy lub szkoły – jeśli w szkole nie ma możliwości zrealizowania teoretycznego kształcenia zawodowego. Co do zasady, jeden turnus obejmie treści kształcenia związane z jednym zawodem, jednak w szczególnych przypadkach – dozwala na to cyt. rozp. – będzie można zorganizować turnus dla młodocianych pracowników dokształcających się teoretycznie w zakresie różnych zawodów. Wymiar godzinowy turnusu będzie odpowiedni do zakresu dokształcania określonego w skierowaniu. Na zakończenie turnusu pracownik otrzyma odpowiednie zaświadczenie.
Kursy kompetencji ogólnych
Kursy kompetencji ogólnych prowadzone będą według programu nauczania uwzględniającego dowolnie wybraną część podstawy programowej kształcenia ogólnego. Minimalny wymiar kształcenia na tym kursie wynosi 30 godzin. Podmiot prowadzący kurs ustali formę zaliczenia kursu. Uzyskanie zaliczenia będzie potwierdzane wydaniem zaświadczenia o ukończeniu kursu.
Inne kursy
Ostatnia z form pozaszkolnych to kursy z zakresu zawodów ujętych w klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy, w tym także prowadzone we współpracy z urzędami pracy. Tego typu kursy będą organizowane przez publiczne i niepubliczne placówki kształcenia ustawicznego, placówki kształcenia praktycznego oraz ośrodki dokształcenia i doskonalenia zawodowego. Osoba, która ukończy kurs, otrzyma zaświadczenie potwierdzające ten fakt.
Przepisy przejściowe
Obecnie warunki, organizację i tryb prowadzenia kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych, a także rodzaje tych form określa rozp. MEiN z dn. 01.02.2006 r. (Dz.U. Nr 31, poz. 216). Utraci ono moc obowiązującą z dniem 1 września 2012 r. Podmioty, które w tym dniu prowadzić będą kształcenie ustawiczne na zasadach wynikających z tego rozp., będą mogły kontynuować jego prowadzenie tylko do końca 2012 roku. W tym samym terminie publiczne i niepubliczne placówki kształcenia ustawicznego, placówki kształcenia praktycznego oraz ośrodki dokształcenia i doskonalenia zawodowego dostosują organizację i sposób działania do wymogów wynikających z nowego rozp.
Małgorzata Tabaszewska