Jedno rozporządzenie z opisem kształcenia we wszystkich zawodach
Jedno rozporządzenie z opisem kształcenia we wszystkich zawodach
W dn. 4 stycznia minister edukacji narodowej podpisała rozporządzenie w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach. Jest ono częścią zmian w szkolnictwie zawodowym, które dostosowują je do wymagań współczesnego rynku pracy.
Po raz pierwszy w jednym akcie prawnym określone zostały opisy kształcenia we wszystkich zawodach ujętych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego. Podpisane rozporządzenie uwzględnia także fakt, że zgodnie z wprowadzaną reformą kształcenia zawodowego, w każdym z zawodów wyodrębnione zostały kwalifikacje składające się na poszczególne zawody.
Uczniowie będą lepiej przygotowani do egzaminów zawodowych
Jak czytamy w uzasadnieniu do projektu, podstawa programowa kształcenia w zawodach w proponowanym kształcie ułatwi nauczycielom precyzowanie wymagań w stosunku do uczniów i pozwoli na skuteczniejsze przygotowanie uczniów do egzaminów potwierdzających kwalifikacje w zawodzie, bowiem poszczególne kwalifikacje wyodrębnione w zawodzie będą potwierdzane w systemie egzaminów zewnętrznych w czasie trwania nauki zawodu w szkole. Ma ona także umożliwić adekwatne ustalanie kryteriów ocen szkolnych i wymagań egzaminacyjnych.
Podstawa programowa kształcenia w zawodach będzie stanowić bazę do opracowania przez nauczycieli szkół prowadzących kształcenie zawodowe oraz przez podmioty prowadzące kwalifikacyjne kursy zawodowe programów nauczania, niezbędnych odpowiednio do kształcenia: w szkołach publicznych oraz w szkołach niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. a i ust. 3 pkt 1 ustawy o systemie oświaty, oraz na kwalifikacyjnych kursach zawodowych prowadzonych przez podmioty, o których mowa w art. 68a ust. 2. u.s.o.
W nowej podstawie programowej określone są wiedza i umiejętności zawodowe oraz kompetencje personalne i społeczne, które uczeń musi nabyć w procesie kształcenia. Zgodnie z ideą europejskich ram kwalifikacji zostały one opisane jako oczekiwane efekty kształcenia.
Określenie efektów kształcenia dla poszczególnych kwalifikacji wyodrębnionych w każdym zawodzie będzie owocować lepszym dopasowaniem kształcenia zawodowego do potrzeb rynku pracy. Ułatwi także uczniom przechodzenie z edukacji do pracy w zawodzie oraz od kształcenia szkolnego do kursowych form kształcenia, wzmacniających pozycje na rynku pracy osób aktywnych zawodowo lub bezrobotnych.
Nowa podstawa programowa kształcenia w zawodach ma istotne znaczenie również dla rozwoju ustawicznej edukacji zawodowej osób dorosłych, zainteresowanych uzyskaniem dodatkowych kwalifikacji lub zmianą zawodu. Efekty kształcenia określone dla poszczególnych kwalifikacji wyodrębnionych w danym zawodzie będą bowiem uwzględniane w procesie kształcenia realizowanego na kwalifikacyjnych kursach zawodowych oraz kursach umiejętności zawodowych.
Cele kształcenia
Dla celów kształcenia w nowym rozporządzeniu, zgodnie z klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego, wskazano obszary kształcenia, do których są przypisane poszczególne zawody. Obszary kształcenia obejmują zawody pogrupowane pod względem wspólnych lub zbliżonych kwalifikacji wymaganych do realizacji zadań zawodowych. Uwzględniono Polską Klasyfikację Działalności i wyodrębniono osiem obszarów kształcenia:
- administracyjno-usługowy (A),
- budowlany (B),
- elektryczno-elektroniczny (E),
- mechaniczny i górniczo-hutniczy (M),
- rolniczo-leśny z ochroną środowiska (R),
- turystyczno-gastronomiczny (T),
- medyczno-społeczny (Z),
- artystyczny (S).
W obrębie każdego obszaru zawodowego zawody uporządkowano według typu szkoły: zasadnicza szkoła zawodowa, technikum, szkoła policealna.
Oczekiwane efekty kształcenia
Określone w rozporządzeniu treści nauczania, opisane w formie oczekiwanych efektów kształcenia: wiedzy, umiejętności oraz kompetencji personalnych i społecznych, niezbędnych dla zawodów lub kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach obejmują:
- efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów, w tym kompetencje personalne i społeczne,
- efekty kształcenia wspólne dla zawodów w ramach obszaru kształcenia, stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów,
- efekty kształcenia właściwe dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach.
Zestaw oczekiwanych efektów kształcenia właściwych dla danej kwalifikacji został podzielony na części, z których każda może być realizowana na kursach umiejętności zawodowych, o których mowa w przepisach w sprawie kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych.
Efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów oznaczono kodem składającym się z trzech wielkich liter:
- BHP – bezpieczeństwo i higiena pracy,
- PDG – podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej,
- JOZ – język obcy ukierunkowany zawodowo,
- KPS – kompetencje personalne i społeczne,
- OMZ – organizacja pracy małych zespołów (wyłącznie dla zawodów nauczanych na poziomie technika).
Efekty kształcenia wspólne dla zawodów w ramach obszaru kształcenia, stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów, oznaczono kodem składającym się z:
a) trzyliterowego skrótu PKZ,
b) ujętych w nawiasie:
- wielkiej litery alfabetu, wskazującej na przyporządkowanie do obszaru kształcenia,
- małej litery alfabetu, o charakterze porządkowym, odróżniającym poszczególne PKZ w ramach obszaru kształcenia.
Efekty kształcenia właściwe dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach oznaczono wielką literą alfabetu, wskazującą na przyporządkowanie do obszaru kształcenia oraz kolejną liczbą o charakterze porządkowym.
Podstawa programowa
Podstawa programowa, stanowiąca załącznik do projektu rozporządzenia, składa się z trzech części:
1) część I określa ogólne cele i zadania kształcenia zawodowego oraz obejmuje tabelę zawierającą wykaz kwalifikacji wraz z ich powiązaniami z zawodami i efektami kształcenia;
2) część II określa: efekty kształcenia wspólne dla wszystkich zawodów, efekty kształcenia wspólne dla zawodów w ramach obszaru kształcenia stanowiące podbudowę do kształcenia w zawodzie lub grupie zawodów oraz efekty kształcenia właściwe dla kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach;
3) część III określa opis kształcenia w poszczególnych zawodach, zawierający: nazwy i symbole zawodów, zgodnie z klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego, cele kształcenia w zawodach, nazwy kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach, warunki realizacji kształcenia w zawodach, minimalną liczbę godzin kształcenia zawodowego oraz możliwości uzyskania dodatkowych kwalifikacji w zawodach w ramach obszaru kształcenia określonego w klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego.
Poszczególne elementy składowe podstawy programowej kształcenia w zawodach zostały oznaczone kodami ułatwiającymi ich identyfikację.
* * *
Projekt rozporządzenia muszą jeszcze podpisać ministrowie rolnictwa i środowiska. Nowa podstawa programowa kształcenia w zawodach zacznie obowiązywać we wszystkich klasach pierwszych i pierwszych semestrach szkół prowadzących kształcenie zawodowe od dnia 1 września 2012 r.
Źródło: BIP MEN