Oświata pod lupą NIK w 2012 roku
Oświata pod lupą NIK w 2012 roku
Najwyższa Izba Kontroli przyjęła plan pracy na rok 2012. Za jeden z priorytetów działań kontrolnych NIK uznał poprawę skuteczności systemu edukacyjnego. Zdaniem Izby szczególnej troski wymaga stan i funkcjonowanie systemu edukacyjnego w Polsce, a zwłaszcza efekty kształcenia na poszczególnych etapach edukacji. System ten nie jest w pełni dostosowany do potrzeb rynku pracy, a wykształcenie wyższe nie gwarantuje absolwentom zatrudnienia - ocenia NIK.
W ramach priorytetu „Poprawa skuteczności systemu edukacyjnego” NIK wyznaczył 9 obszarów, w których podjęte zostaną działania kontrolne.
Na I/II kwartał 2012 r. zaplanowano kontrolę finansowania szkół niepublicznych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego. Dotowanie szkół niepublicznych stało się przedmiotem zainteresowania NIK po tym, jak na jaw wyszły liczne przypadki zawyżania przez szkoły niepubliczne liczby uczniów, prowadzące do nieprawidłowego naliczania dotacji. Celem badania Izby będzie ocena przestrzegania przez j.s.t. zasad finansowania szkół i placówek niepublicznych oraz procedur pozyskiwania środków publicznych, a także wywiązywanie się jednostek samorządowych z obowiązku kontroli wykorzystania dotacji oraz rzetelność danych wprowadzanych do systemu informacji oświatowej.
W II kwartale 2012 r. NIK zbada efekty kształcenia w szkołach podstawowych i średnich – przesłanką są liczne nieprawidłowości, które zdaniem Izby mają wpływ na niskie efekty kształcenia: niezapewnienie uczniom możliwości wyboru nauczanego języka obcego, niezrealizowanie minimalnego wymiaru zajęć z wybranego przedmiotu, niewłaściwy dobór podręczników szkolnych, niewystarczająca opieka nad uczniami szczególnie uzdolnionymi. W tym samym okresie kontroli poddane zostanie kształcenie uczniów o specjalnych potrzebach edukacyjnych – to już kolejna kontrola NIK w tym obszarze. Poprzednia miała miejsce w 2008 r., ujawniono wówczas liczne zaniedbania, m.in. brak odpowiednich podręczników i sprzętu dydaktycznego dla uczniów o specjalnych potrzebach edukacyjnych. W 2012 r. kontrolerzy ponownie zbadają system organizacji kształcenia specjalnego i jego efekty, funkcjonowanie nadzoru pedagogicznego oraz prawidłowość wykorzystania środków publicznych przeznaczonych na finansowanie kształcenia specjalnego.
Przedmiotem zainteresowania NIK będzie również działalność Ochotniczych Hufców Pracy. Zaplanowana w tym obszarze kontrola to odpowiedź na liczne skargi dotyczące m.in. nieprawidłowości w wydatkowaniu środków budżetowych przez jednostki OHP. W II/III kwartale 2012 r. NIK zbada prawidłowość wykonywania przez OHP zadań przewidzianych w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, wykorzystanie do tego celu publicznych środków finansowych i mienia Skarbu Państwa, a także prawidłowość gospodarowania środkami trwałymi i rzetelność prowadzonej ewidencji składników tego mienia. W tym samym czasie NIK przyjrzy się funkcjonowaniu szkół i ośrodków szkoleniowych w Policji i Straży Pożarnej – podjęta w tym obszarze kontrola pozwoli odpowiedzieć na pytanie, czy system edukacji w szkołach i ośrodkach Policji oraz Państwowej Straży Pożarnej w sposób zadowalający przyczynia się do zapewnienia bezpieczeństwa w państwie.
Na rok 2012 NIK zaplanował pierwszą kompleksową kontrolę realizacji projektów edukacyjnych w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Celem zaplanowanych na III kwartał 2012 r. działań będzie ocena prawidłowości wykorzystania środków publicznych przeznaczanych na ten cel. Kontrola obejmie realizację projektów przez beneficjentów (konkursowych i systemowych) oraz wykonywanie przez MEN zadań instytucji pośredniczącej w realizacji Priorytetu III – Wysoka jakość edukacji w Programie Operacyjnym Kapitał Ludzki.
W III/IV kwartale kontrolerzy udadzą się do szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych oraz prowadzących je organów. Sprawdzą, jak organy prowadzące i dyrektorzy szkół niepublicznych dla dorosłych o uprawnieniach szkół publicznych wykorzystują środki publiczne na realizację zadań związanych z kształceniem dorosłych, ocenią m.in. ustalanie i przekazywanie przez organy prowadzące dotacji dla szkół niepublicznych, skontrolują prawidłowość ich wykorzystania oraz wyniki kształcenia. W tym samym czasie NIK zbada też prawidłowość organizacji wychowania fizycznego i sportu w szkołach publicznych i niepublicznych – przedmiotem zainteresowania Izby będą przede wszystkim warunki prowadzenia zajęć, współpraca szkół z organizacjami i stowarzyszeniami sportowymi i uczestnictwo w zajęciach pozalekcyjnych o charakterze sportowo-rekreacyjnym.
Pod koniec 2012 r. NIK po raz kolejny oceni stan przygotowania gmin i szkół publicznych do objęcia dzieci sześcioletnich obowiązkiem szkolnym. Sprawdzi też, jak wykorzystywane są środki publiczne przeznaczone na urzeczywistnienie tego celu. Kontroli poddane zostaną również działania MEN – dowiemy się, czy resort skutecznie, poprzez tworzenie odpowiednich rozwiązań prawnych i organizacyjnych, ułatwia gminom i szkołom przygotowanie się do objęcia obowiązkową nauką sześciolatków.
W ramach priorytetu II.B – „Zapewnienie powszechnej i niezawodnej opieki medycznej” – NIK oceni skuteczność środków podejmowanych w celu przeciwdziałania narkomanii w szkołach i placówkach oświatowych. Kontrola efektywności metod zastosowanych w zakończonym już Krajowym Programie Przeciwdziałania Narkomanii na lata 2006–2010 zostanie przeprowadzona w okresie II/IV kwartału 2012 r. Izba sprawdzi też, czy program przyjęty do realizacji w latach 2011–2016 bazuje na doświadczeniach zebranych podczas poprzedniej jego edycji.
Małgorzata Tabaszewska