Przyroda oraz historia i społeczeństwo w liceum - nowe przedmioty, dotychczasowe...
Przyroda oraz historia i społeczeństwo w liceum - nowe przedmioty, dotychczasowe kwalifikacje
Począwszy od roku szkolnego 2012/2013 w klasach I liceum ogólnokształcącego realizowana będzie nowa podstawa programowa kształcenia ogólnego. Wraz z nią pojawią się nowe przedmioty o charakterze zajęć uzupełniających: historia i społeczeństwo oraz przyroda. Pierwszy z nich będzie obowiązkowy dla uczniów, którzy wybrali kształcenie w zakresie rozszerzonym z przedmiotów matematyczno-przyrodniczych, drugi dla tych, którzy jako rozszerzenie wybrali przedmioty humanistyczne. Wielowątkowość tych zajęć, zakładająca możliwość różnego ujęcia problematyki, wymaga zdaniem resortu edukacji odrębnego określenia kwalifikacji nauczycieli prowadzących wskazane przedmioty.
Specyfika zajęć uzupełniających
Przedmiot uzupełniający przyroda ma w założeniu przedstawiać w ujęciu problemowym syntezę wiedzy z nauk przyrodniczych: geografii, biologii, fizyki i chemii. Nauczyciel może na tych zajęciach realizować albo wątek tematyczny, czyli omówić wybrany temat w zakresie wskazanych przedmiotów, albo wybrać wątek przedmiotowy, czyli omówić grupę tematów w obrębie wybranego przedmiotu.
Nauczyciel prowadzący zajęcia z historii i społeczeństwa ma z kolei wybór między wątkiem tematycznym i epokowym. Realizując pierwszy, skoncentruje się na omówieniu danego tematu we wszystkich epokach historycznych, jeśli wybierze drugie podejście, omówi wszystkie tematy w zakresie danej epoki historycznej.
Kto poprowadzi zajęcia uzupełniające?
Zaprojektowana przez MEN nowelizacja zakłada, że zajęcia uzupełniające w liceach będzie mogła prowadzić osoba, która spełni te same wymogi kwalifikacyjne, które obecnie obowiązujące przepisy rozp. MEN z dn. 12.03.2009 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz.U. Nr 50, poz. 400) przewidują dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach ponadgimnazjalnych i gimnazjach (§ 2 ust. 1 i § 3 cyt. rozp.). Zajęcia uzupełniające w liceum poprowadzi więc osoba, która ukończyła:
1) studia magisterskie na kierunku (specjalności) zgodnym z nauczanym przedmiotem lub prowadzonymi zajęciami oraz posiada przygotowanie pedagogiczne lub
2) studia magisterskie na kierunku, którego zakres określony w standardzie kształcenia dla tego kierunku studiów w grupie treści podstawowych i kierunkowych obejmuje treści nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć, oraz posiada przygotowanie pedagogiczne, lub
3) studia magisterskie na kierunku (specjalności) innym niż wymieniony w pkt 1 i 2 i studia podyplomowe w zakresie nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć oraz posiada przygotowanie pedagogiczne,
4) studia pierwszego stopnia na kierunku (specjalności) zgodnym z nauczanym przedmiotem lub prowadzonymi zajęciami oraz posiada przygotowanie pedagogiczne lub
5) studia pierwszego stopnia na kierunku, którego zakres określony w standardzie kształcenia dla tego kierunku studiów w grupie treści podstawowych i kierunkowych obejmuje treści nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć, oraz posiada przygotowanie pedagogiczne, lub
6) studia wyższe na kierunku (specjalności) innym niż wymieniony w pkt 4 i 5 , a ponadto ukończyła studia podyplomowe lub kurs kwalifikacyjny w zakresie nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć, oraz posiada przygotowanie pedagogiczne.
Jak widać, do poprowadzenia zajęć z przyrody oraz historii i społeczeństwa dla uczniów liceów wystarczające będą dotychczasowe kwalifikacje. Co więcej, projekt nowelizacji zakłada, że przyrody będzie mógł uczyć także nauczyciel spełniający wymagania kwalifikacyjne do nauczania biologii, geografii, fizyki lub chemii, w zależności od przyjętego wątku tematycznego lub przedmiotowego, o których mowa w podstawie programowej kształcenia ogólnego. Z kolei zajęcia z historii i społeczeństwa będzie mógł poprowadzić nauczyciel spełniający wymagania kwalifikacyjne do nauczania historii.
Nowym rozwiązaniem jest możliwość prowadzenia zajęć przez zespół nauczycieli. Resort proponuje, by zajęcia z przyrody prowadził zespół dwóch lub więcej osób mających kwalifikacje do nauczania biologii, fizyki, geografii lub chemii. W przypadku historii i społeczeństwa w zespole prowadzącym, składającym się też z dwóch lub więcej osób, znajdzie się jedna osoba z kwalifikacjami do nauczania historii, a pozostałe osoby – w zależności od przyjętego wątku tematycznego lub epokowego – będą miały kwalifikacje do nauczania wiedzy o społeczeństwie, wiedzy o kulturze, filologii klasycznej lub filozofii. Ze względu na interdyscyplinarny charakter zajęć uzupełniających taka formuła pracy lekcji byłaby z pewnością wskazana.
Małgorzata Tabaszewska