Przeniesienie nieletniego do innej placówki nie powinno być karą
Przeniesienie nieletniego do innej placówki nie powinno być karą
Przeniesienie nieletniego do innej placówki nie powinno być stosowane jako kara - uważa Rzecznik Praw Obywatelskich. Do takich praktyk miało dochodzić w niektórych zakładach poprawczych, które odwiedzili pracownicy Biura Rzecznika. Wizytacje przeprowadzono w ramach zadań Krajowego Mechanizmu Prewencji.
Zdaniem Rzecznika analiza polskiego porządku prawnego w tym zakresie budzi wątpliwości, czy słusznie w takich placówkach, jak zakłady poprawcze, podstawą stosowanych kar nie są zapisy ustawy z dn. 26.10.1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz.U. z 2010 r. Nr 33, poz. 178, ze zm.), lecz zapisy § 70 i § 71 rozp. MS z dn. 17.10.2001 r. w sprawie zakładów poprawczych i schronisk dla nieletnich (Dz.U. Nr 124, poz. 1349).
Zgodnie z tym rozp. dyrektor zakładu może stosować wobec wychowanka środek dyscyplinarny za naruszenie ustalonego w zakładzie porządku, niewykonywanie swoich obowiązków, zachowania godzące w dobro innych osób, ucieczkę z zakładu lub nieusprawiedliwione niepowrócenie z udzielonego urlopu lub przepustki. Wśród kar dyscyplinarnych rozp. to wymienia przeniesienie do innego zakładu tego samego rodzaju oraz przeniesienie do zakładu innego rodzaju (§ 71 ust. 1 pkt 12 i 13 cyt. rozp.).
Jednak rozporządzenie jest aktem wydawanym w celu wykonania ustawy i ma jedynie konkretyzować regulację ustawową, nie może więc regulować zagadnień całkowicie pominiętych przez ustawodawcę – argumentuje Rzecznik. A tymczasem w art. 95 § 3 ustawy upoważniającej do wydania ww. rozp. ani zakres spraw przekazywanych do uregulowania w nim, ani wytyczne dotyczące jego treści nie wskazują na możliwość określenia w nim katalogu środków dyscyplinarnych – podkreśla.
Ponadto w grę wchodzi niezgodność przepisów ww. rozp. z Zaleceniami CM/Rec (2008)11 Komitetu Ministrów dla państw członkowskich w sprawie europejskich reguł dla młodocianych przestępców objętych sankcjami lub środkami alternatywnymi, przyjętymi w dn. 05.11.2008 r. na 1040 posiedzeniu Zastępców Ministrów. Wynika z nich, że przeniesienie nieletniego do innej placówki nie powinno być stosowane jako kara. Zalecenie 97 mówi, że młodociani nie mogą być przenoszeni w ramach środka dyscyplinarnego. Przeniesienie jest natomiast możliwe (dopuszczalne), jeżeli początkowe kryteria dla umieszczenia ich lub dalsze propagowanie reintegracji społecznej mogą być realizowane w bardziej skuteczny sposób w innej instytucji lub kiedy poważne ryzyko w zakresie bezpieczeństwa sprawia, że transfer taki jest nieodzowny (Zalecenie 96). Zalecenie 98 pozwala przenieść młodocianego z jednego typu instytucji do drugiego, jeżeli przewidziano to prawem i jeżeli nakazuje to władza sądowa lub administracyjna po przeprowadzeniu odpowiedniego dochodzenia.
Zdaniem Rzecznika dyrektor zakładu poprawczego powinien być uprawniony do złożenia wniosku o przeniesienie danego podopiecznego do innego ośrodka, zgodnie z kryteriami wskazanymi w Zaleceniu 96 Komitetu Ministrów, a możliwość ta nie powinna być wskazana w katalogu kar wymierzanych przez personel placówki.
Teraz na wątpliwości sformułowane w piśmie RPO z dn. 23.09.2011 r. (RPO-672825-VII-720.8.3/l 1/DK) będzie musiał odpowiedzieć minister sprawiedliwości.
Małgorzata Tabaszewska