Indywidualizacja pracy z uczniem
Indywidualizacja pracy z uczniem
Od 1 września br. zmienią się przepisy dotyczące problematyki indywidualizacji pracy z uczniem i dostosowania wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb i możliwości uczniów.
Z dniem 01.09.2011 r. zacznie bowiem obowiązywać znaczna część znowelizowanych mocą rozporządzenia MEN z dn. 17.11.2010 r. (Dz.U. Nr 228, poz. 1491), zwanego dalej „rozporządzeniem zmieniającym”, przepisów rozporządzenia MEN z dnia 30.04.2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz.U. Nr 83, poz. 562, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem”.
Modyfikacje wprowadzane rozporządzeniem zmieniającym stanowią kontynuację już rozpoczętych działań, wpisanych w zreformowaną podstawę programową wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego, zgodnie z którą szkoła oraz poszczególni nauczyciele obowiązani są podejmować działania mające na celu zindywidualizowane wspomaganie rozwoju każdego ucznia, stosownie do jego potrzeb i możliwości. Zgodnie z nowym brzmieniem § 6 ust. 1 rozporządzenia nauczyciele będą zatem obowiązani indywidualizować pracę z uczniem zarówno na obowiązkowych, jak i dodatkowych zajęciach edukacyjnych, odpowiednio do potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia.
Modyfikacja dokonana w § 6 w ust. 1a ma z kolei związek z nową koncepcją udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkole, uregulowaną w rozporządzeniu MEN z dnia 17.11.2010 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz.U. Nr 228, poz. 1487), zwanym dalej „rozporządzeniem w sprawie pomocy psychologiczno-pedagogicznej” oraz z nowymi rozwiązaniami przewidzianymi w rozporządzeniach MEN w sprawie:
warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub integracyjnych, oraz
warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach.
W dotychczasowym stanie prawnym nauczyciele byli obowiązani, na podstawie opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, dostosować wymagania edukacyjne wynikające z programu nauczania do indywidualnych potrzeb psychofizycznych i edukacyjnych ucznia, u którego stwierdzono zaburzenia i odchylenia rozwojowe lub specyficzne trudności w uczeniu się, uniemożliwiające sprostanie tym wymaganiom. W przypadku uczniów, którzy posiadali orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego nauczania dostosowywanie wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb psychofizycznych i edukacyjnych ucznia następowało na podstawie tego orzeczenia.
Zgodnie z brzmieniem § 6 ust. 1a pkt 1, w przypadku ucznia posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nauczyciel będzie obowiązany dostosować temu uczniowi wymagania edukacyjne wynikające z programu nauczania do jego indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych biorąc pod uwagę:
- posiadane przez ucznia orzeczenie (tak jak dotychczas), oraz
- ustalenia zawarte w opracowanym dla niego indywidualnym programie edukacyjno-terapeutycznym.
Nauczyciel będzie również obowiązany dostosować wymagania edukacyjne uczniowi posiadającemu orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania lub opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej (np. opinię o specyficznych trudnościach w uczeniu się) do jego indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych.
W tym przypadku dostosowanie będzie następowało na podstawie:
- orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania lub opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej (tak jak dotychczas), oraz
- ustaleń zawartych w opracowanym dla ucznia planie działań wspierających; obowiązek opracowania dla ww. kategorii uczniów planu działań wspierających przewiduje rozporządzenie w sprawie pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
Obowiązek dostosowania przez nauczyciela wymagań edukacyjnych będzie dotyczyć również ucznia, który nie posiada ani orzeczenia ani opinii poradni, lecz który objęty jest w szkole pomocą psychologiczno-pedagogiczną. W takim przypadku dostosowanie wymagań edukacyjnych do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia będzie następowało na podstawie ustaleń zawartych w planie działań wspierających.
Wprowadzone w § 6 rozporządzenia zmiany służą indywidualnemu podejściu do każdego ucznia – zarówno tego, który posiada orzeczenie lub opinię poradni, jak również tego, który nie posiada ani orzeczenia ani opinii poradni, ale w przypadku którego zespół nauczycieli i specjalistów wykonujących zadania z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej stwierdzi taką potrzebę.
Zgodnie z § 4 rozporządzenia zmieniającego znowelizowany § 6 będzie obowiązywał:
- począwszy od roku szkolnego 2011/2012 – w gimnazjach i w szkołach specjalnych wszystkich typów oraz w oddziałach specjalnych zorganizowanych w szkołach podstawowych ogólnodostępnych i szkołach ponadgimnazjalnych ogólnodostępnych;
- począwszy od roku szkolnego 2012/2013 – w szkołach podstawowych ogólnodostępnych i szkołach ponadgimnazjalnych ogólnodostępnych (z wyjątkiem szkół specjalnych wszystkich typów oraz oddziałów specjalnych zorganizowanych w szkołach podstawowych ogólnodostępnych i szkołach ponadgimnazjalnych ogólnodostępnych). Do końca roku szkolnego 2011/2012 w tych szkołach stosuje się dotychczasowe ww. przepisy w ich dotychczasowym brzmieniu.
W przepisach przejściowych (§ 3 rozporządzenia zmieniającego) stwierdza się, że w przypadku ucznia posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, dla którego zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami był opracowany indywidualny program edukacyjny, dostosowanie wymagań edukacyjnych wynikających z programu nauczania do jego indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych następuje na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz ustaleń zawartych w indywidualnym programie edukacyjnym uzupełnionym w zakresie określonym w rozporządzeniach MEN w sprawie:
- warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach;
- warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub integracyjnych.
Analogicznie, klasyfikacja śródroczna i roczna ucznia z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym, dla którego był opracowany indywidualny program edukacyjny, odbywać się będzie z uwzględnieniem indywidualnego programu edukacyjnego uzupełnionego w zakresie określonym we wspomnianych rozporządzeniach.
Tomasz Biegański