Biblioteka Prawa Oświatowego

ZAMÓW DOSTĘP
Przypomnij mi login i hasło
Wyszukiwanie zaawansowane »

Świadczenie urlopowe dla nauczycieli: jak policzyć i komu wypłacić

Świadczenie urlopowe dla nauczycieli: jak policzyć i komu wypłacić

Świadczenie urlopowe dla nauczycieli: jak policzyć i komu wypłacić

Zbliża się zwyczajowy czas wypłat świadczeń urlopowych dla nauczycieli. Na ustalenie wysokości świadczeń i ich wypłatę szkoły samorządowe mają jeszcze trzy miesiące - ostateczny termin upłynie, zgodnie z art. 53 ust. 1a KN, z ostatnim dniem sierpnia. Przypominamy jednak: najpóźniej w dniu rozwiązania stosunku pracy należy wypłacić świadczenie urlopowe tym nauczycielom, których zatrudnienie ustaje wcześniej, jeszcze w trakcie roku szkolnego, np. w maju czy czerwcu.

Ile w 2011 r. otrzymają nauczyciele?

Wysokość świadczenia urlopowego dla nauczycieli zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy przez cały rok szkolny jest równa wysokości odpisu podstawowego na ZFŚS (art. 53 ust. 1a KN). Odpis podstawowy to z kolei 37,5% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub w drugim półroczu roku poprzedniego, jeżeli przeciętne wynagrodzenie z tego okresu stanowiło kwotę wyższą (art. 5 ust. 2 ustawy o ZFŚS). Zgodnie z Obwieszczeniem Prezesa GUS z 18 lutego 2011 r. przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2010 r. wyniosło 2822,66 zł, a w II półroczu 2010 r. – 2917,14 zł. Podstawą obliczenia wysokości świadczenia urlopowego dla nauczycieli jest zawsze wyższa z tych kwot. Dlatego w 2011 r. świadczenie w pełnej wysokości to kwota 1093,93 zł.

Oznacza to, że w tym roku nauczycielowi pełnozatrudnionemu pozostającemu w stosunku pracy przez cały rok szkolny przysługuje świadczenie urlopowe w wysokości 1093,93 zł. Nauczycielom zatrudnionym krócej lub pracującym w niższym niż wymagany przepisami KN wymiarze świadczenie wypłaca się w wysokości proporcjonalnej do okresu pracy lub/i wymiaru zatrudnienia.
 

Liczymy zawsze proporcjonalnie

Świadczenie urlopowe wypłaca się zawsze proporcjonalnie do okresu zatrudnienia, jeżeli jest on krótszy niż rok szkolny, oraz do wymiaru czasu pracy określonego w umowie o pracę lub w akcie mianowania. Powyższe oznacza m.in., że wykonywanie pracy w godzinach doraźnych zastępstw czy godzinach ponadwymiarowych, przydzielonych zgodnie z art. 35 KN, jak również realizowanie tzw. podwyższonego pensum, zgodnie z art. 42 ust. 4a KN, nie skutkuje zwiększeniem świadczenia urlopowego. Pracę wykonywaną w zwiększonym wymiarze pensum uznaje się w zakresie uprawnień pracowniczych za pracę wykonywaną w pełnym wymiarze.

Przykład 1
Nauczyciel został zatrudniony na umowę o pracę na czas określony od 01.10.2010 r. do 30.06.2011 r. Pracuje w wymiarze 6/18 pensum. W jakiej wysokości należy wypłacić mu świadczenie urlopowe?

Wysokość świadczenia urlopowego obliczamy proporcjonalnie do okresu zatrudnienia nauczyciela i wymiaru czasu pracy określonych w umowie o pracę. W pierwszej kolejności dzielimy aktualną wysokość odpisu podstawowego przez 12 miesięcy, co daje nam 91,16 zł, czyli miesięczną wysokość odpisu na nauczyciela pełnozatrudnionego. Następnie tę kwotę mnożymy przez liczbę miesięcy, które obejmuje umowa zawarta z nauczycielem. Tak uzyskany wynik, czyli 820,44 zł, mnożymy przez wymiar czasu pracy nauczyciela. Uzyskana w ten sposób wysokość świadczenia urlopowego to kwota 270,75 zł.
 

Dwie szkoły, dwa świadczenia urlopowe

Prawo nauczyciela do świadczenia urlopowego wynika ze stosunku pracy – nauczyciel zatrudniony jednocześnie w dwóch szkołach, świadczenie otrzyma w obu placówkach, oczywiście w wysokości ustalonej proporcjonalnie do realizowanego wymiaru pensum.

Przykład 2
Nauczyciel przez cały rok szkolny pracuje w szkole podstawowej w wymiarze 4/18 pensum i w gimnazjum jako bibliotekarz w wymiarze 15/30 pensum. W jakiej wysokości przysługuje temu nauczycielowi świadczenie urlopowe?

Każda ze szkół odrębnie oblicza i wypłaca nauczycielowi świadczenie urlopowe. W szkole podstawowej będzie to kwota 240,66 zł (1093,93 x 0,22), a w gimnazjum – 546,97 zł.
 

Prawo do świadczenia nie zależy od faktycznego wykonywania pracy

Prawo do świadczenia urlopowego nie jest uzależnione od faktycznego wykonywania pracy przez nauczyciela. Przepisy KN przyznają  do niego prawo wszystkim nauczycielom pozostającym w zatrudnieniu. Dlatego świadczenie otrzyma nauczyciel, który korzystał z urlopu zdrowotnego, przebywał na zwolnieniu lekarskim czy w stanie nieczynnym.

Przykład 3
Nauczyciel zatrudniony na czas nieokreślony korzystał z półrocznego urlopu dla poratowania zdrowia od 01.09.2010 r. do 28.02.2011 r. Czy świadczenie urlopowe przysługuje nauczycielowi w pełnej wysokości, czy jedynie za pozostałą część roku szkolnego?

Nauczycielowi, który przez pół roku szkolnego przebywał na urlopie dla poratowania zdrowia, świadczenie urlopowe przysługuje w pełnej wysokości. Nauczyciel pozostawał przez ten czas w zatrudnieniu, zatem nieobecność w szkole nie będzie miała wypływu ani na prawo do świadczenia, ani na jego wysokość.

Przykład 4
Nauczyciel od 01.09.2010 r. przebywał w stanie nieczynnym. W lutym 2011 r. powstała możliwość ponownego zatrudnienia nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć na tym samym stanowisku na czas nieokreślony. Teraz wypłacamy nauczycielowi świadczenie urlopowe. Czy okres pozostawania w stanie nieczynnym także należy wziąć pod uwagę, skoro nauczyciel wtedy nie pracował?

Tak, okres pozostawania w stanie nieczynnym również uwzględniamy przy ustalaniu wysokości świadczenia urlopowego dla nauczyciela. Okres pozostawania w stanie nieczynnym to czas, kiedy nauczyciel pozostaje w stosunku pracy. Stosunek pracy nauczyciela wygasa dopiero z dniem upływu sześciomiesięcznego okresu pozostawania w stanie nieczynnym lub z dniem odmowy podjęcia pracy przez nauczyciela w sytuacji, gdy powstanie możliwość ponownego jego zatrudnienia w szkole.
 

Na urlopie bezpłatnym świadczenie nie przysługuje

Świadczenie urlopowe nie przysługuje nauczycielom korzystającym z urlopów bezpłatnych. Taki urlop traktowany jest bowiem jako okresowe zawieszenie stosunku pracy. Dlatego w takim wypadku zastosowanie mają omówione wyżej zasady proporcjonalności.

Przykład 5
Nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania otrzymał urlop bezpłatny na dwa miesiące. Za ile miesięcy przysługuje mu świadczenie urlopowe?

Nauczycielowi korzystającemu z dwumiesięcznego urlopu bezpłatnego świadczenie urlopowe oblicza się proporcjonalnie do liczby pozostałych miesięcy roku szkolnego, o ile nauczyciel pozostawał wtedy w zatrudnieniu, czyli istniał stosunek pracy. W przedmiotowym przypadku nauczyciel otrzyma świadczenie w wysokości proporcjonalnej do 10 miesięcy.
 

Jeżeli umowa uległa przedłużeniu do dnia porodu…

Zgodnie z art. 177 § 3 k.p. umowa o pracę zawarta na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy albo na okres próbny przekraczający 1 miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu. W opisanym wyżej przypadku umowa o pracę automatycznie, z mocy prawa, ulega przedłużeniu do dnia porodu i rozwiązuje się z tym dniem. Powyższy przepis nie ma zastosowania do umowy o pracę na czas określony zawartej w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy.

Przykład 6
Nauczycielka jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas określony od 01.09.2010 r. do 31.05.2011 r. Od dnia 15.03 nauczycielka przebywa na zwolnieniu lekarskim w związku z ciążą, a planowany termin porodu to 20.06.2011 r. Czy świadczenie urlopowe należy tej nauczycielce wypłacić za okres pracy określony w umowie czy za rzeczywisty okres pracy wynikający z przedłużenia umowy?

Umowa o pracę zawarta z tą nauczycielką uległaby rozwiązaniu po upływie 3. miesiąca ciąży. Nauczycielce przysługuje zatem ochrona przed rozwiązaniem stosunku pracy przewidziana w art. 177 § 3 k.p. i dlatego jej umowa ulegnie przedłużeniu do czasu porodu. Przy ustaleniu wysokości świadczenia urlopowego bierze się pod uwagę nie okres wynikający z postanowień umowy, lecz rzeczywisty okres zatrudnienia trwający do dnia porodu. W tym przypadku będzie to przypuszczalnie 10 miesięcy.
 

Świadczenie urlopowe to nie „wczasy pod gruszą”

Świadczenie urlopowe tym różni się od innych świadczeń przysługujących nauczycielom z ZFŚS, że jego wypłata jest obligatoryjna, a prawo do niego przysługuje w równym stopniu wszystkim nauczycielom pozostającym w zatrudnieniu w danym roku szkolnym, bez względu na ich sytuację socjalną i życiową. Czytelnicy często pytają, czy nauczyciel, który otrzymał świadczenie urlopowe, może ubiegać się o dopłatę do wypoczynku.

Przypominamy: wypłata świadczenia urlopowego nie pozbawia nauczyciela prawa do pomocy materialnej o charakterze socjalnym finansowanej z ZFŚS. Świadczenie urlopowe i dopłata do wypoczynku to dwa odrębne świadczenia – o różnym charakterze i przysługujące pracownikom na innych zasadach.

Świadczenie urlopowe jest wypłacane obligatoryjnie każdemu nauczycielowi w terminie do końca sierpnia każdego roku. By je otrzymać, nauczyciel nie musi nawet wykorzystać ferii szkolnych. Jedyne, czego wymagają przepisy KN, to pozostawanie w zatrudnieniu.

Dopłata do wypoczynku urlopowego ma z kolei charakter uznaniowy. Jest jedną z form działalności socjalnej pracodawcy, realizowanej w ramach środków zgromadzonych w zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. O tego rodzaju świadczenie może ubiegać się każdy nauczyciel uprawniony do korzystania ze świadczeń finansowanych z ZFŚS, o ile taka forma pomocy przewidziana została w regulaminie działania funduszu obowiązującym w szkole. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o ZFŚS przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z funduszu uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z funduszu.
 

Roszczenie o wypłatę świadczenia urlopowego

Roszczenie o wypłatę świadczenia urlopowego przedawnia się po upływie 3 lat, licząc od dnia, w którym stało się wymagalne (art. 291 § 1 k.p.). W przypadku nieterminowej wypłaty świadczenia, nauczyciel ma prawo żądać odsetek z tytułu zwłoki. Jeżeli pracodawca odmawia wypłaty świadczenia, nauczyciel ma prawo dochodzić swoich praw w sądzie pracy.

Małgorzata Tabaszewska

Czytaj również