Ubezpieczenia
Ubezpieczenia
Orzecznictwo dotyczące ubezpieczeń społecznych
Nieskładkowe okresy ubezpieczenia uwzględnia się w wymiarze nieprzekraczającym jednej trzeciej udowodnionych okresów składkowych uzyskanych łącznie w Polsce i za granicą, jeżeli umowa międzynarodowa przewiduje uwzględnienie składkowych okresów zatrudnienia przy ustalaniu prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
Wyrok SN z 07.02.2002 r. (II UKN 30/01, OSNAPiUS 2003/22/550)
Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest instytucją uprawnioną do wypłacenia zadośćuczynienia za doznane krzywdy ale instytucją zobowiązaną do ustalania prawa i wysokości świadczeń z zakresu ubezpieczenia społecznego, przy ścisłym i precyzyjnym stosowaniu obowiązujących przepisów.
Wyrok S.Apel. w Warszawie z 09.12.2002 r. (III AUa 1138/01, OSA 3/2003)
Art. 7 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. Nr 60, poz. 636, z późn. zm.) ma zastosowanie tylko w przypadku powstania niezdolności do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia, a nie w wypadku dalszej niezdolności, która powstała w okresie tego ubezpieczenia, w warunkach określonych w art. 9 ust. 1 i ust. 2 ustawy.
Wyrok S.Apel. w Katowicach z 13.01.2002 r. (III AUa 3681/01, OSA 2004/11/25)
Zamiar nawiązania stosunku ubezpieczenia społecznego, bez rzeczywistego wykonywania umowy o pracę, świadczy o fikcyjności zgłoszenia do pracowniczego ubezpieczenia społecznego.
Wyrok SN z 28.02.2001 r. (II UKN 244/00, OSNAPiUS 2002/11/222)
Świadectwo pracy, wydane sprzecznie z przepisem art. 97 § 2 Kodeksu pracy, powoduje obowiązek pracodawcy wyrównania nienależnie pobranego świadczenia ubezpieczeniowego przez pracownika, zgodnie z przepisem art. 84 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887, ze zm.).
Wyrok S.Apel. w Białymstoku z 21.09.2000 r. (III AUa 499/00, OSA 2001/03/12)
Warunkiem objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą jest zgłoszenie działalności do ubezpieczenia społecznego, połączone z jej rzeczywistym prowadzeniem na podstawie wpisu do ewidencji lub koncesji. Nie jest natomiast takim warunkiem zgłoszenie działalności w urzędzie skarbowym w celu wymierzenia podatku.
Wyrok SN z 31.03.2000 r. (II UKN 457/99, OSNAPiUS 2001/18/564)
Stosunek ubezpieczenia społecznego pracownika nie wygasa z chwilą wykreślenia pracodawcy z ewidencji prowadzenia działalności gospodarczej, lecz dopiero z upływem terminu wypowiedzenia umowy o pracę albo z chwilą jej rozwiązania bez wypowiedzenia na skutek przyczyn leżących po stronie pracodawcy.
Wyrok SN z 24.05.2000 r. (II UKN 568/99, OSNAP 2001/2/8)
Fakt opłacenia po ustaniu ubezpieczenia z mocy art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887, ze zm.) składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe za dany miesiąc w należnej wysokości i w terminie określonym w art. 47 ust. 1 tej ustawy, potwierdzony przyjęciem tej składki przez ZUS oraz w sytuacji, gdy płatnik nie cofnął uprzednio zgłoszonego formalnie wniosku o objęcie tym ubezpieczeniem, skutkuje ponowne nawiązanie od tego miesiąca stosunku ubezpieczenia.
Wyrok S.Apel. w Łodzi z 03.11.2000 r. (III AUa 774/00, OSA 2001/02/5)
Pracownicy mający ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy podlegają dobrowolnemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu, nie podlegają zaś dobrowolnemu ubezpieczeniu społecznemu chorobowemu zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887, ze zm.) w związku z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. nr 60, poz. 636).
Wyrok S.Apel. w Białymstoku z 08.11.2000 r. (III AUa 726/00, OSA 2001/06/23)
Przez podjęcie nieopłacenia składek na dobrowolne ubezpieczenie społeczne skutkujące z mocy art. 14 ust. 2 pkt 2 ustanie tego ubezpieczenia należy rozumieć nie tylko nieopłacenie tej składki w ogóle jak i jej opłacenie z uchybieniem terminu określonego w art. 47 ust. 1 powołanej ustawy. W takim wypadku nie ma zastosowania przepis art. 51 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z dnia 13 listopada 1997 r.). Przepis ten dotyczy bowiem innego stanu prawnego.
Wyrok S.Apel. w Łodzi z 28.04.2000 r. (III AUa 88/00, OSA 2001/01/1)
Nie podlega ubezpieczeniu społecznemu w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r., Nr 25, poz. 137, ze zm.) osoba, która zawarła fikcyjną umowę o pracę.
Wyrok SN z 17.12.1996 r. (II UKN 32/96, OSNAPiUS 1997/15/275)
Zakład pracy (pracodawca) jest obowiązany, bez uprzedniego wezwania przez ZUS, opłacać i rozliczać składki na ubezpieczenia społeczne pracowników, za każdy miesiąc kalendarzowy, w którym zatrudnia pracowników. Osoba, która nie dopełnia obowiązku zgłoszenia do ubezpieczenia pracowników i nie odprowadziła składek na ich ubezpieczenie społeczne, podlega szczególnemu reżimowi odpowiedzialności, gdyż od zaległości składkowych, tak samo jak podatkowych, pobiera się odsetki za zwłokę bez względu na to, z czyjej winy powstały te zaległości.
Wyrok S.Apel. w Katowicach z 01.07.1999 r. (III AUa 363/99, Pr. Pracy 2000/6/46)
Pojęcie „ubezpieczenie zdrowotne” obejmuje obowiązek zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego oraz obowiązek opłacenia składki na ubezpieczenie społeczne w rozumieniu przepisów art. 8a pkt 1 i 147 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. Nr 28, poz. 153, ze zm.).
Postanowienie S.Apel. w Białymstroku z 06.09.1999 r. (III AUz 90/99, OSA 2000/6/27)
Przepisy o postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie przewidują możliwości uznania nieważności decyzji organu rentowego.
Postanowienie SN z 14.04.1999 r. (II UKN 161/99, OSNP 2000/14/562)
1. Wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zatrudniony przez nią w ramach fikcyjnego stosunku pracy, w okresie w którym nie prowadziła ona żadnej działalności gospodarczej i nie opłacała składek na ubezpieczenie społeczne, nie podlega pracowniczemu systemowi ubezpieczeń społecznych.
2. Funkcjonowanie spółki prawa handlowego nie może polegać na utrzymywaniu jej wspólników ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego.
Wyrok SN z 23.03.1999 r. (II UKN 536/98, OSNAPiUS 2000/10/403)
Okresem ubezpieczenia jest przypadający w czasie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia okres faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej lub przerw w jej faktycznym prowadzeniu, w których następuje zwolnienie z opłacania składki.
Wyrok SN z 10.12.1997 r. (II UKN 392/97, OSNAPiUS 1998/19/584)
Organ emerytalny nie ma ustawowego umocowania do przyjęcia w sposób dowolny daty powstania, jak i ustania obowiązku ubezpieczenia. Termin „okres podlegania ubezpieczeniu” nie jest tożsamy z pojęciami „objęcia ubezpieczeniem” i „ustania ubezpieczenia”; jest pojęciem szerszym, skutkującym rozciągnięcie ubezpieczenia na okres, za jaki została opłacona składka.
Wyrok S.Apel. w Lublinie z 22.05.1996 r. (III AUr 189/96, OSA 1997/9/34)
Każde pismo, które wyraża wolę organu państwa, którym organ ten w zakresie przysługujących mu prerogatyw kształtuje prawa i obowiązki podmiotów ubezpieczenia społecznego, jest decyzją administracyjną, która może być zaskarżona do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Sąd właściwy do rozstrzygnięcia o roszczeniu głównym (składki) jest także właściwy do orzekania o roszczeniu ubocznym (odsetki od składek).
Wyrok S.Apel. w Gdańsku z 31.05.1996 r. (III AUr 539/96, OSA 1997/11/41)
Ubezpieczenie społeczne osób prowadzących działalność gospodarczą zostało uregulowane ustawą z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (jedn. tekst Dz.U. Nr 46 z 1989 r., poz. 250, ze zm.) i zgodnie z art. 3 ust. 1 tej ustawy, obowiązek ubezpieczenia powstaje od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, w którym nastąpiło rozpoczęcie działalności, a ustaje z dniem, w którym nastąpiło zaprzestanie działalności gospodarczej.
Wyrok S.Apel. w Gdańsku z 28.12.1995 r. (III AUr 1209/95, OSA 1998/3/7)
Przepis art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) – także w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2010 r. przed zmianą dokonaną przez art. 45 pkt 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656) – stanowi podstawę odpowiedniego stosowania do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i na ubezpieczenie zdrowotne przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości składkowe.
Uchwała składu 7 sędziów z 15.10.2009 r. (sygn. akt II UZP 3/09)
