Ubezpieczenia
Ubezpieczenia
Orzecznictwo dotyczące ubezpieczeń społecznych
Cel zawarcia umowy o pracę w postaci uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego nie jest sprzeczny z ustawą (art. 58 § 1 k.c).
Wyrok SN z 04.08.2005 r. (II UK 320/04, OSNAPiUS 2006/7-8/122)
Cel zawarcia umowy o pracę w postaci osiągnięcia świadczeń z ubezpieczenia społecznego nie jest sprzeczny z ustawą, ale nie może to oznaczać akceptacji dla nagannych i nieobojętnych społecznie zachowań oraz korzystania ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych, przy zawarciu umowy o pracę na krótki okres przed zajściem zdarzenia rodzącego uprawnienie do świadczenia (np. urodzeniem dziecka) i ustaleniu wysokiego wynagrodzenia w celu uzyskania świadczeń obliczonych od tej podstawy. Taka umowa o pracę jest nieważna jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
Wyrok SN z 18.10.2005 r. (II UK 43/05, OSNAPiUS 2006/15-16/251)
Korzystanie z urlopów macierzyńskiego i wychowawczego w okresie pozostawania w stosunku pracy wyłącza obowiązek ubezpieczenia z tytułu jednoczesnego prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 9 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz.U. Nr 137, poz. 887, ze zm.).
Wyrok SN z 18.01.2005 r. (II UK 128/04, OSNAPiUS 2005/15/233)
Wykreślenie wpisu pozarolniczej działalności gospodarczej z ewidencji lub odnotowanie przerw w jej prowadzeniu powoduje -na stałe lub okresowo - ustanie obowiązku ubezpieczenia. Zgłoszenie faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej tylko w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych może prowadzić do ustania obowiązku ubezpieczenia w przypadku rzeczywistego zaistnienia przerwy w prowadzeniu tej działalności.
Wyrok SN z 09.02.2005 r. (III UK 181/04, OSNAPiUS 2005/17/275)
Zawarcie umowy o pracę nie stwarza podstawy do przyznania świadczeń z ubezpieczenia społecznego, jeżeli strony zakładały, że świadczenie pracy jest niepotrzebne a pracodawca nie będzie płacić wynagrodzenia za pracę.
Wyrok SN z 11.10.2005 r. (I UK 57/05, OSNP 2006/17-18/282)
Stosownie do art. 1 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (tekst jednolity: Dz.U. nr 46 z 1989 r., poz. 250, ze zm.) obowiązkowemu (z mocy samego prawa) ubezpieczeniu społecznemu określonemu tą ustawą podlegają osoby prowadzące na własny rachunek działalność gospodarczą, m.in. na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, przy czym obowiązek ubezpieczenia powstaje od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, w którym nastąpiło rozpoczęcie działalności rodzącej obowiązek ubezpieczenia, a ustaje z końcem miesiąca kalendarzowego, w którym nastąpiło zaprzestanie działalności. Przy czym, w myśl § 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (tekst jednolity: Dz.U. nr 68 z 1993 r., poz. 330, ze zm.), między innymi za okres pobierania zasiłku chorobowego nastę-puje zwolnienie z opłacania składki na ubezpieczenie społeczne osób prowadzących działalność gospodarczą.
Wyrok S.Apel. w Katowicach z 04.10.2005 r. (III AUa 500/04, OSA 2007/2/3)
Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest uprawniony do zbadania ważności umowy o pracę w celu stwierdzenia objęcia ubezpieczeniem społecznym pracowników (art. 86 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz.U. Nr 137, poz. 887, ze zm.).
Wyrok SN z 23.02.2005 r. (III UK 200/04, OSNAPiUS 2005/18/292)
Do przewidzianego w art. 85 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887, ze zm.) wyłączenia obowiązku wypłaty odsetek nie jest wystarczające wykazanie, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ponosi winy w powstaniu opóźnienia.
Wyrok SN z 07.10.2004 r. (II UK 485/03, OSNAPiUS 2005/10/147)
Zawarcie umowy o pracę dla pozoru (art. 83 k.c. w związku z art. 300 k.p.) lub w celu obejścia prawa (art. 58 k.c. w związku z art. 300 k.p.c.) nie może rodzić skutków prawnych i stanowić podstawy do uznania, że osoba, która zawarła taką umowę podlega ubezpieczeniu społecznemu pracowników.
Wyrok S.Apel. w Warszawie z 09.06.2004 r. (III AUa 485/03, OSA 2005/5/14)
Umorzenie zaległych składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia, inne względy społeczne oraz znikome źródło przychodów na utrzymanie, nie jest realnie możliwe wywiązanie się ze zobowiązania wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Wyrok S.Apel. w Białymstoku z 24.11.2004 r. (III AUa 1381/04, OSA 2005/2/35)
Organy ubezpieczeń społecznych są uprawnione do kontroli i weryfikacji zawartych umów o prace w stosunku do osób zgłoszonych do ubezpieczenia społecznego, nie tylko w zakresie warunków formalnych tych umów ale także tego, czy osoby zgłoszone do ubezpieczenia społecznego faktycznie wykonywały obowiązki pracownicze w okresie wskazanym w umowie.
Wyrok S.Apel. w Warszawie z 02.12.2004 r. (III AUa 1160/04, OSA 2005/7/18)
Okresem ubezpieczenia w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 46, poz. 250, ze zm.) jest przypadający w czasie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia okres faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej lub przerw w jej faktycznym prowadzeniu, w których następuje zwolnienie z opłacania składki.
Wyrok SN z 03.12.2004 r. (II UK 59/04, OSNAPiUS 2005/13/196)
Przepis art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 10 listopada 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887, ze zm.) ma zastosowanie do ubezpieczonego, który jednocześnie jest zobowiązany do opłacenia składek na własne ubezpieczenie społeczne oraz jest płatnikiem składek jako pracodawca.
Wyrok S.Apel. w Białymstoku z 14.01.2004 r. (III AUa 1607/03, OSA 2005/3/9)
Zlecenie osobie trzeciej zapłacenia składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe nie usprawiedliwia spowodowanego przez tę osobę opóźnienia, tym bardziej że opłacanie składek obciąża ubezpieczonego i nie może powoływać się na błąd w działaniu swojego biura rachunkowego, które tylko wylicza należną wysokość składki.
Wyrok S.Apel. w Łodzi z 07.07.2004 r. (III AUa 547/03, LEX nr 151756)
Decyzja organu rentowego o wyłączeniu z obowiązku ubezpieczenia społecznego, wydana na podstawie przepisów ustawy z dn. 25.11.1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (t.jedn.: Dz.U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137, ze zm.) nie może wywoływać skutków prawnych po 1 stycznia 1999 r., to jest po wejściu w życie ustawy z dn. 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887, ze zm.), jeżeli jej postanowienia są sprzeczne z przepisami tej ustawy.
Wyrok SN z 19.03.2003 r. (II UK 157/02, OSN 2004/1/9)
Okresy przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej nie były objęte obowiązkiem ubezpieczenia społecznego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej ani nie były okresami zwolnienia z opłacania składek na ten rodzaj ubezpieczenia społecznego w rozumieniu art. 6 ust. 2 pkt 14a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118, ze zm.).
Wyrok SN z 03.04.2003 r. (II UK 221/02, OSNAPiUS 2004/9/161)
Przepis art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. Nr 60, poz. 636, ze zm.) nie ma zastosowania, jeżeli pracownik jest zatrudniony równocześnie u wielu pracodawców, wobec czego rozwiązanie stosunku pracy z jednym z nich nie powoduje ustania tytułu ubezpieczenia chorobowego.
Postanowienie SN z 07.05.2003 r. (III UZP 3/03, OSNAPiUS 2004/2/39)
Składki na ubezpieczenie społeczne pracowników, których płatnikiem był niewypłacalny pracodawca - zakład pracy chronionej, nie podlegają zaspokojeniu ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, także wtedy, gdy syndyk masy upadłości wystąpił z roszczeniem do Funduszu o zaspokojenie tych należności już po utracie przez pracodawcę statusu zakładu pracy chronionej.
Wyrok SN z 04.12.2003 r. (I PK 54/03, OSNAPiUS 2004/21/365)
Składka na ubezpieczenie zdrowotne winna być opłacona od wszystkich przychodów uzyskiwanych przez osobę podlegającą ubezpieczeniu społecznemu.
Wyrok S.Apel. w Warszawie z 11.06.2002 r. (III AUa 18/01, OSA 2003/1/2)
Osoba zatrudniona nie może ponosić ujemnych skutków prawnych z powodu błędnego zawarcia z nią umowy o pracę, która powoduje odmowę objęcia jej ubezpieczeniem społecznym pracowników, skoro zawierając umowę o pracę i wykonując ją zgodnie z zakresem czynności była przekonana o tym, że jest pracownikami w rozumieniu Kodeksu pracy.
Wyrok S.Apel. w Warszawie z 02.12.2002 r. (III AUa 970/01, OSA 2003/8/31)
