Dowóz dzieci niepełnosprawnych do przedszkola
Dowóz dzieci niepełnosprawnych do przedszkola
Jaka jest podstawa prawna do sporządzenia umowy z rodzicem 3-letniego niepełnosprawnego dziecka na dowożenie do przedszkola specjalnego?
Odpowiedź
Należy zauważyć, że ustawa o systemie oświaty w art. 14a ust. 3 stanowi, że jeżeli droga dziecka sześcioletniego z domu do najbliższego publicznego przedszkola lub oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej przekracza 3 km, obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka lub zwrot kosztów przejazdu dziecka i opiekuna środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice. Z kolei zgodnie z ust. 4 tego samego przepisu obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom sześcioletnim bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej lub ośrodka umożliwiającego dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim, a także dzieciom upośledzonym umysłowo ze sprzężonymi niepełnosprawnościami realizację obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3, albo zwrot kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice. Przywołany przepis odnosi się więc do wynikającego z art. 14 ust. 3 u.s.o. obowiązku odbycia przez dziecko w wieku 6 lat rocznego przygotowania przedszkolnego.
Przywołane przepisy wskazują więc wyraźnie, że obowiązkiem gminy jest wyłącznie zapewnienie dowozu do przedszkola dzieci w wieku 6 lat w tym również dzieci niepełnosprawnych, gdyż tylko na dzieci sześcioletnie został przez ustawodawcę nałożony obowiązek przygotowania przedszkolnego – młodsze dzieci nie są obowiązane do przedszkola uczęszczać. Nie znaczy to jednak, że nie istnieje podstawa do przyjęcia przez gminę zobowiązania w postaci dowożenia do przedszkola dzieci młodszych, z tym zastrzeżeniem jednak, że gmina taki obowiązek może przyjąć na siebie wyłącznie dobrowolnie. Ponieważ ustawodawca w przywołanych wyżej przepisach powiązał obowiązek zapewnienia dzieciom transportu z obowiązkiem odbycia przez nie przygotowania przedszkolnego – gmina nie może więc w odniesieniu do dzieci 6-letnich odmówić realizacji tego obowiązku. Nie ma jednak przeszkód, aby gmina w przetargu na wybór przewoźnika dla dzieci określiła, że do obowiązków przewoźnika należeć będzie również dowóz dzieci młodszych niż 6 letnie – wówczas bierze na siebie obowiązek finansowania takich dowozów. Podstawą do przeprowadzenia przetargu mającego na celu wyłonienie podmiotu, którego zadaniem będzie przewożenie dzieci jest art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty, zgodnie z którym obowiązkiem gminy jest:
1) zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 71b (kształcenie specjalne), bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej i gimnazjum, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadgimnazjalnej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 21 roku życia;
2) zapewnienie dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7 (udział dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo w stopniu głębokim w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych), a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka umożliwiającego tym dzieciom i młodzieży realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 roku życia;
3) zwrot kosztów przejazdu ucznia w wieku 6 lat (wcześniejsze rozpoczęcie nauki szkolnej), oraz jego opiekuna do szkoły lub ośrodka, wymienionych w pkt 1 i 2, na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) i rodzicami, opiekunami lub opiekunami prawnymi ucznia, jeżeli dowożenie i opiekę zapewniają rodzice, opiekunowie lub opiekunowi prawni.
Również ten przepis wskazuje, że obowiązkiem zapewnienia dowozu objęte są dzieci 6-letnie oraz starsze, co wiąże się z koniecznością realizacji przez nie rocznego przygotowania przedszkolnego i obowiązku nauki. Jednakże rozpisany na jego podstawie przetarg o wybór przewoźnika może zakładać również przewóz dzieci młodszych – jeżeli gmina uzna, że posiada środki finansowe niezbędne do jego zapewnienia. Ponieważ jednak żaden z przepisów ustawy o systemie oświaty nie narzuca konieczności zapewnienia przewozu dzieci młodszych, nie można wymagać od organów gminy jego realizacji – jest to wyłącznie uprawnienie, a nie obowiązek gminy.
Michał Łyszczarz
specjalista z zakresu prawa oświatowego
