Rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem - działaczem związkowym
Rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem - działaczem związkowym
.jpg)
Czy można zwolnić nauczyciela mającego ochronę z art. 32 ustawy o związkach zawodowych? Proszę o podanie wyjątkowych przepisów umożliwiających zwolnienie nauczyciela związkowca.
Odpowiedź
Zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 ustawy z dn. 23.05.1999 r. o związkach zawodowych (t. jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854, z późn. zm) pracodawca bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej nie może:
1) wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z imiennie wskazanym uchwałą zarządu jego członkiem lub z innym pracownikiem będącym członkiem danej zakładowej organizacji związkowej, upoważnionym do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy,
2) zmienić jednostronnie warunków pracy lub płacy na niekorzyść pracownika, o którym mowa powyżej,
— z wyjątkiem gdy dopuszczają to odrębne przepisy.
Gwarancje trwałości stosunku pracy odnoszą się więc do:
- wypowiedzenia stosunku pracy,
- rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia,
- jednostronnej zmiany warunków pracy lub/i płacy na niekorzyść pracownika (nauczyciela)
Wyliczenie to ma charakter enumeratywny, co oznacza, iż ochrona nie rozciąga się na sytuacje w przywołanym przepisie nie przewidziane, przykładowo – upływ czasu na który umowa była zawarta powoduje rozwiązanie stosunku pracy z nauczycielem, niezależnie od tego czy został objęty ochroną związkową. Ponadto należy tu wyróżnić przypadki przewidziane w art. 23 Karty Nauczyciela, w których rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło na podstawie przepisów prawa, a nie w ramach uprawnień pracodawcy, którymi on dysponuje stosownie do swej woli (por. wyrok Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2004 r. I PK 208/03) . Można tu więc wyróżnić:
- czasową niezdolność nauczyciela do pracy spowodowaną chorobą, jeżeli okres tej niezdolności przekracza 182 dni, przy czym do okresu niezdolności do pracy wlicza się również przypadające w tym okresie przerwy obejmujące dni, w których w szkole, zgodnie z odrębnymi przepisami, nie odbywają się zajęcia,
- orzeczenie przez lekarza przeprowadzającego badanie okresowe lub kontrolne o niezdolności nauczyciela do wykonywania dotychczasowej pracy,
- ukończenie przez nauczyciela 65 lat życia; jeżeli z ukończeniem 65 lat życia nauczyciel nie nabył prawa do emerytury, dyrektor szkoły przedłuża okres zatrudnienia, nie dłużej jednak niż o 2 lata od ukończenia przez nauczyciela 65 lat życia,
- uzyskania negatywnej oceny pracy,
- w razie cofnięcia skierowania do nauczania religii w szkole na zasadach określonych w odrębnych przepisach.
- Podobnie ochrona nie obowiązuje w przypadkach przewidzianych w art. 36 Karty Nauczyciela, czyli takich, w których stosunek pracy nauczyciela wygasa z mocy prawa, czyli w razie:
- prawomocnego ukarania w postępowaniu dyscyplinarnym karą dyscyplinarną zwolnienia z pracy oraz karą dyscyplinarną zwolnienia z pracy z zakazem przyjmowania ukaranego do pracy w zawodzie nauczycielskim w okresie trzech lat od ukarania lub karą wydalenia z zawodu nauczycielskiego,
- prawomocnego skazania na karę pozbawienia praw publicznych albo prawa wykonywania zawodu lub utraty pełnej zdolności do czynności prawnych,
- prawomocnego skazania za przestępstwo popełnione umyślnie,
- upływu trzymiesięcznego okresu odbywania kary pozbawienia wolności,
- stwierdzenia, że nawiązanie stosunku pracy nastąpiło na podstawie fałszywych lub nieważnych dokumentów albo zostało dokonane z naruszeniem warunków określonych w art. 10 ust. 5 pkt 1-5, z zastrzeżeniem art. 10 ust. 9 Karty Nauczyciela.
Należy w tym miejscu przytoczyć fragment uzasadnienia do wyroku Sądu Najwyższego z 6 kwietnia 2006 r. (sygn. III PK 12/6), zgodnie z którym od pracodawcy wymaga się uzyskania uprzedniej zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej zarówno wtedy, gdy w stosunku do chronionego działacza związkowego ma on zamiar wypowiedzieć umowę o pracę (rozwiązać stosunek pracy za wypowiedzeniem), jak i wówczas gdy zamierza rozwiązać z nim umowę o pracę (stosunek pracy) bez wypowiedzenia z jakichkolwiek przyczyn, co obejmuje różne sytuacje - zarówno zawinione, jak i niezawinione przez pracownika (por. wyrok SN z 7 marca 2001 r., I PKN 276/00, OSNAPiUS 2002 nr 22, poz. 549). Ani przepisy Kodeksu pracy, ani przepisy ustawy o związkach zawodowych, nie przewidują wyłączenia lub ograniczenia ochrony wynikającej z art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych w odniesieniu do pracowników, wobec których - ze względu na naruszenie przez nich obowiązków pracowniczych - pracodawca zamierza rozwiązać umowę o pracę. Jeżeli pracodawca nie uzyskuje wymaganej przez prawo zgody na rozwiązanie stosunku pracy z pracownikiem będącym działaczem związkowym, to pracownikowi przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy nawet wówczas, gdy dopuścił się naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych.
Odpowiedzi udzielił
Michał Łyszczarz
Specjalista z zakresu prawa oświatowego
