Czy przysługuje dodatkowe wynagrodzenie roczne?
Czy przysługuje dodatkowe wynagrodzenie roczne?
W związku z różnymi opiniami na temat wypłaty dodatkowego wynagrodzenia rocznego dla nauczycieli zatrudnionych na podstawie umowy na czas określony w trakcie roku szkolnego (np. 19.09-19.06.2010 r. lub na czas zastępstwa za nieobecnego nauczyciela przebywającego na zasiłku macierzyńskim, chorobowym lub zdrowotnym), prosimy o opinię Państwa na ten temat.
Kolejny problem dotyczy wypłaty "trzynastki" nauczycielom zatrudnionym w szkołach, które zostały zlikwidowane z dniem 31.08.2009 r. W czasie zatrudnienia (styczeń-sierpień) niektórzy nauczyciele przebywali na zwolnieniach lekarskich (łącznie 3 miesiące), czyli przepracowali mniej niż 180 dni w roku, za który przyznawane jest dodatkowe wynagrodzenie roczne. Czy w tych przypadkach wymagany jest okres przepracowania co najmniej 6 miesięcy warunkujący nabycie prawa do "trzynastki"?
Odpowiedź
Zgodnie z art. 48 Karty Nauczyciela, nauczycielowi przysługuje dodatkowe wynagrodzenie roczne na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z dnia 12.12.1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (Dz.U. Nr 160, poz. 1080, z późn. zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy pracownik nabywa prawo do wynagrodzenia rocznego w pełnej wysokości po przepracowaniu u danego pracodawcy całego roku kalendarzowego. Zgodnie z kolei z ust. 2 tego samego przepisu, pracownik, który nie przepracował u danego pracodawcy całego roku kalendarzowego, nabywa prawo do wynagrodzenia rocznego w wysokości proporcjonalnej do okresu przepracowanego, pod warunkiem, że okres ten wynosi co najmniej 6 miesięcy. Warunek przepracowania co najmniej 6 miesięcy nie jest jednak wymagany w przypadku nawiązania stosunku pracy z nauczycielem w trakcie roku szkolnego zgodnie z organizacją pracy szkoły. Problemy interpretacyjne budzi kwestia, czy „organizację pracy szkoły” można utożsamiać z „rokiem szkolnym” w rozumieniu ustawy o systemie oświaty. W takim wypadku nauczyciel, który zostałby zatrudniony już po jego rozpoczęciu (jak w pytaniu – 19 września) nie nabywałby praw do dodatkowego wynagrodzenia rocznego. Wydaje się jednak, iż taka interpretacja jest prawidłowa. Nie sposób bowiem zgodzić się ze stwierdzeniem, zgodnie z którym „organizacja pracy szkoły” jest pojęciem szerszym niż „rok szkolny”. Zwolennicy tej tezy uzasadniają, że Karta Nauczyciela umożliwia zatrudnianie nauczycieli także w trakcie roku szkolnego (po 1 września) i jest to również zatrudnienie powstałe na skutek potrzeby wynikającej z organizacji pracy szkoły. Należy jednak zauważyć, iż przyjęcie takiego rozumienia przytoczonych przepisów prowadzi do konkluzji, zgodnie z którą każdy okres pracy nauczyciela w ciągu roku szkolnego (choćby miesięczny), jako wynikający z potrzeb „organizacji pracy szkoły”, jest wystarczający do nabycia prawa do dodatkowego wynagrodzenia rocznego. W takim wypadku jednak zbędne staje się zastrzeżenie poczynione przez ustawodawcę w art. 2 ust. 2 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym (...) mówiące o 6-miesięcznym okresie zatrudnienia, i to odnoszące się wyłącznie do nauczycieli, zawarte w art. 2 ust. 3 pkt 1 mówiące o organizacji pracy szkoły. Gdyby wolą ustawodawcy było przyznanie prawa do wynagrodzenia dodatkowego dla wszystkich nauczycieli, nie czyniłby tego typu zastrzeżeń, tylko zlikwidował w stosunku do nauczycieli obowiązek przepracowania co najmniej 6 miesięcy w roku. Tak więc w przypadku omawianym w pytaniu wydaje się, iż właściwą interpretacją jest taka, zgodnie z którą nauczyciel ten nie nabył prawa do tzw. trzynastki.
Odnosząc się z kolei do dalszej części pytania, należy zauważyć, iż zgodnie z art. 2 ust. 3 pkt 4 lit. c ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym (...) przepracowanie co najmniej 6 miesięcy warunkujących nabycie prawa do wynagrodzenia rocznego nie jest wymagane w przypadku rozwiązania stosunku pracy w związku z likwidacją pracodawcy. Dokładnie taka sytuacja miała miejsce omawianym wypadku – pracownik pracuje w ciągu roku przez mniej niż 6 miesięcy z powodu likwidacji pracodawcy, ale ponieważ jest to powód niezawiniony przez pracownika, nauczyciel uzyskuje prawo do trzynastki. Okres niezdolności do pracy z powodu choroby nie ma dla omawianej sprawy znaczenia, bo gdyby np. skrócić umowę o pracę o ten właśnie okres choroby, to pracownika łączyłaby z pracodawcą krótsza umowa, ale miałby prawo do trzynastki – przepis mówi o tym wyraźnie. Nie zmienia to oczywiście faktu, że trzynastka wypłacona zostaje w proporcjonalnej wysokości.
Odpowiedzi udzielił:
Michał Łyszczarz
Specjalista z zakresu prawa oświatowego
